agenda
webmaster

Thema: ‘Rituelen – een leven lang’

Verslag Werkdag Liturgie 2007
Onder het motto ‘rituelen – een leven lang…’ vond op 10 november 2007 de landelijke werkdag liturgie plaats. Voor velen, zo bleek uit de enthousiaste reacties, was het een heel bijzondere dag. Een zeer inspirerende inleiding van Prof. Dr. Th. M. van Leeuwen (binnenkort beschikbaar op de website), een zestal boeiende en goed bezochte workshops, een goed verzorgde (en bezochte) boekenstand van de Stichting Docete en een waardige en bemoedigende viering als afsluiting maakten de dag als geheel zeer geslaagd. 

In de diverse workshops werd aandacht besteed aan allerhande rituelen. Rituelen met en voor kinderen, rituelen rondom sterven en begraven, rituelen bij de zegen, ( de bouwstenen voor) rituelen bij trouwvieringen,  welke bloemen passen bij welke rituelen en een workshop over muziek als en bij rituelen.  Al zoekend naar passende vormen, rituelen en zo ook naar sfeer ging men aan de slag met materiaal, teksten en muziek. Dit alles kwam als het ware samen in een werkelijk bijzondere slotviering, waarin iedere workshop ‘iets van zich lieten horen of zien’. 

Het programma zag er als volgt uit:
10.00u  Ontvangst met koffie en thee. Inschrijving en indeling voor de workshops.
10.30u Welkom en opening.
10.35u Inleiding door Prof. Dr. Th.M. van Leeuwen
11.05u Inleiding ‘liturgisch bloemschikken’ door mevrouw Jopie Zwanenburg
11.10u Koffiepauze, gelegenheid om de informatiemarkt te bezoeken 
11.30u Workshops: 
1. Rituelen met kinderen (mevrouw Anneke van Wijngaarden)
2. Rouwrituelen (mevrouw Drs. Corrie van Egmond) – max. 15 deelnemers 
3. Rituelen bij de zegen (de heer Ds. Reinhold Philipp) 
12.30u Lunch en gelegenheid voor het uitwisselen van ervaringen, bezoek aan informatiemarkt
13.30u Workshops:
1. Trouwrituelen (mevrouw Ds. Annegien Ochtman-de Boer)
2. ‘Bloemen bij rituelen’ (mevrouw Jopie Zwanenburg) – max. 15 deelnemers
3. Muziek als en bij rituelen (mevrouw Gonny van der Maten)
14.30u Pauze en gelegenheid om de bloemstukken te bezichtigen 
14.45u Voorbereiding liturgisch moment en vooroefenen zingen
15.15u Theepauze 
15.30u Afsluitend liturgisch moment
16.00u Einde 
 
Korte beschrijving van de workshops
1. Rituelen met kinderen
De zondagse eredienst is één groot ritueel. Kunnen kinderen daarin meegenomen worden? En hoe dan? Binnen de eredienst kennen we ook het ritueel van de doop. In deze workshop werd behalve op de algemene aspecten van rituelen met kinderen ook ingegaan op rituelen met kinderen rond de doop. 
Deze workshop werd verzorgd door: mevrouw Anneke van Wijngaarden, zij is eindredacteur van ‘Bonnefooi’, een tijdschrift voor iedereen die werkt met kinderen in de eredienst en de kindernevendienst, schrijft voor ‘De Eerste Dag’  en is daarnaast ook actief binnen de Raad van Kerken. 

2. Rouwrituelen
Rituelen rondom sterven en begraven zijn momenteel sterk in beweging, bezinning op de historische achtergrond is van belang voor vormgeving hiervan in onze tijd. Vanuit deze invalshoek werd gezocht naar bruikbare hedendaagse vormen ook in de liturgie. 
Deze workshop werd verzorgd door: mevrouw Drs. Corrie van Egmond, pastor te Kortenhoef en docent godsdienst, afgestudeerd op "protestantse rouwrituelen 1600-1850”

3. Rituelen bij de zegen
Adieu! Gruess Gott! Sjaloom! Good bye! Zelfs begroeting en afscheid zijn in veel talen en culturen van origine zegenwensen. Met Nieuwjaar of bij een ander nieuw begin wensen we elkaar 'veel geluk en zegen' toe. Vragen rond de zegen waar  in de workshop op in werd gegaan zijn onder andere: wie zegent? Bij welke gelegenheden kunnen we zegenen? Hoe en met welke woorden kunnen we dat doen?
Deze workshop werd verzorgd door: de heer Ds. Reinhold Philipp, geboren en getogen in het Zuiden van Duitsland heeft hij daar ook katholieke theologie gestudeerd. Pas na die studie kwam hij naar Nederland en werd hij lid van de Remonstrantse Broederschap. Sinds 1999 werkt hij als predikant in de Remonstrantse gemeente te Den Haag. 

4. Trouwrituelen
Na een korte schets van de ontwikkeling van trouwrituelen in Nederland werd in deze workshop geprobeerd aan te geven wat de belangrijkste bouwstenen van zo’n ritueel zijn. Welke elementen horen daar in ieder geval in thuis, en met welke symbolen en gebaren kunnen we er vorm aan geven, zowel binnen als buiten de kerk?
Deze workshop werd verzorgd door: mevrouw Ds. Annegien Ochtman-de Boer, zij was predikant in de Remonstrantse gemeentes van Dordrecht en Naarden-Bussum. Sinds 1 mei 2006 is zij (via haar eigen bureau ‘Ritualiter’) vooral bezig met het begeleiden van mensen op belangrijke momenten in hun leven.

5. ‘Bloemen bij rituelen’ 
Bloemen spreken een taal, ze vertolken gevoelens van mensen. Hoe kunnen we onze gevoelens met bloemen en andere materialen tot uitdrukking brengen bij rituelen in ons leven? We zochten met elkaar  naar een vorm ; welke bloemen en voorwerpen horen bij een bepaald ritueel, hoe kunnen we die het beste verwerken, waar wordt het bloemwerk geplaatst etc. Tenslotte maakten we een eigen creatie om mee te nemen en later misschien als idee te gebruiken.
Deze workshop werd verzorgd door: mevrouw Jopie Zwanenburg, zij is lid en kerkenraadslid van de gemeente Nieuwkoop. Naast haar opleiding tot bloemiste is zij zeer geïnteresseerd geraakt in liturgisch bloemschikken. Door deel te nemen aan workshops en door zelf bloemschikgroepen te begeleiden heeft ze inmiddels een zeer rijke ervaring.

6. Muziek als en bij rituelen
In een mensenleven speelt muziek een grote rol, zelfs bij mensen die niet bijzonder geïnteresseerd zijn in muziek. Muziek roept herinneringen op, muziek hoort bij bepaalde activiteiten, muziek bepaalt de sfeer. In kerkdiensten is dat niet anders. In deze workshop werd muziek gemaakt die kan aansluiten bij de rituelen uit de andere workshops, maar werd ook gekeken naar de rol van liturgische muziek en haar tegenpool: stilte.
Deze workshop werd verzorgd door: Gonny van der Maten, zij is cantrix/organiste van de Utrechtse Geertekerk en al meer dan 30 jaar actief als kerkmusicus en uitvoerend kunstenaar. Zij is zeer geboeid door de rol van muziek in het dagelijks leven en in het bijzonder binnen religie.

 
naar boven


voor het laatst bijgewerkt: 27/02/2008