webmaster
Vrijheid, het hoogste goed
Verslag
Op 22 januari 2005 vond in Vrijzinnig Centrum Vrijburg in Amsterdam een debat plaats onder de titel Vrijheid, het hoogste goed.
Vrijheid en vrijzinnigheid
In zijn welkomstwoord memoreerde Jan de Vries, voorzitter van Vrijburg en van de remonstrantse kerkenraad, de voormalig predikant van de Amsterdamse gemeente, Jan van Goudoever. Het door meer dan 150 mensen bijgewoonde debat werd mede mogelijk gemaakt door de kinderen van ds. van Goudoever. Het debat stond ook in het teken van het 375-jarig jubileum van de Remonstrantse Gemeente in Amsterdam. De keuze voor de ‘vrijheid’ als centraal onderwerp van deze dag gaf volgens Jan de Vries uitdrukking aan de blijvende verbondenheid van de remonstranten in Amsterdam met dit thema.Vrijheid van meningsuiting
Het debat tussen Paul Cliteur en Wibren van der Burg over democratie
en godsdienst vormde het hoogtepunt van de middag. Paul Cliteur mocht de
spits afbijten. Hij ging in zijn inleiding in op de vrijheid van meningsuiting.
Nederland verkeert volgens Cliteur momenteel in een diepe crisis. Deze
is ontstaan doordat zich in Nederland een alternatieve justitie ontwikkeld
heeft naast de justitie van de staat. Het gaat om een netwerk van fundamentalisten,
geleid door ideologisch-religieuze motieven. Zij hanteren een ijskoude
logica: wat in de koran staat moet letterlijk worden uitgevoerd. Een terugkeer
naar het goddelijk recht is volgens Cliteur het uiteindelijke doel van
deze groep.
Dit gevaar is langs twee wegen te bestrijden. In de eerste plaats moet
de vrijheid van meningsuiting door de samenleving worden begrensd. Cliteur
haalt hiervoor het criterium van de Britse filosoof J. Stewart Mill aan:
de grens van de vrijheid van meningstuiting wordt bereikt wanneer de uitgesproken
mening fysiek geweld kan veroorzaken. Ten tweede moeten radicale moslims
een vorm van religiekritiek ontwikkelen. Cliteur zou een vorm van atheïstische
islam willen zien ontstaan, vergelijkbaar met de remonstrantse mentaliteit.
Remonstranten zijn volgens Cliteur atheïstisch religieus, omdat ze
niet automatisch alle macht aan God toeschrijven en slechts uit de bijbel
halen wat verenigbaar is met de eigen moraliteit
v.l.n.r. Paul Cliteur, Coos Huijsen (voorzitter)
en Wibren van der Burg
Neutrale houding
Volgens Van der Burg moet de staat een neutrale positie innemen tegen
de godsdienst. Dat kan op twee manieren. Een passief-neutrale houding tegenover
godsdienst zoals die door Cliteur en door de Franse staat verdedigd wordt.
Deze houding ziet geen enkele rol voor godsdienst in het maatschappelijk
debat. Een actief-neutrale houding tegenover godsdienst, gesteund door
Wibren van der Burg, erkent het belang van religie in de samenleving en
wil de religieuze leiders inschakelen in het publieke debat. Een actief-neutrale
houding laat de mens volledig in zijn waarde en wil zijn eventuele godsdienstige
opvattingen niet negeren. De staat moet er echter wel zorg voor dragen
dat geen religie boven de ander bevoordeeld wordt.
Tenslotte zet Wibren van der Burg zijn opvatting over religieuze vrijzinnigheid
uiteen. De vrijzinnig-protestanten staan in hun tradities: de christelijke
en de humanistische. Om voor deze stroming te kiezen is intellectuele moed
nodig, omdat de vrijzinnig gelovige ervoor kiest om te leven binnen een
spanningsveld.
Column-colleges
Na de pauze konden de aanwezigen kiezen uit drie column-colleges: Judith
Belinfante met een inleiding over solidariteit, Eric Cossee, remonstrants
predikant, over gewetensvrijheid en Sjoerd van den Berg, adjunct-directeur
van het Koninklijk Concertgebouworkest, over creativiteit. Na de columncolleges
sloot een geanimeerde borrel het debat af.
Joost Röselaers
Ook is een verslag van dit debat te vinden op de website van Vrijburg
Debatmiddag
| Thema | Vrijheid, het hoogste goed |
| Datum | zaterdag 22 januari 2005 |
| Tijd | 12.15 - 16.30 uur |
| Plaats | Vrijzinnig Centrum Vrijburg in Amsterdam |
Programma
| 12:15 uur | Ontvangst met koffie/thee en broodjes |
| 13:00 uur | Opening |
| 13:05 uur
tot 15:00 uur |
Debat over 'De vrijheid en haar grenzen'
over democratie en godsdienst, tussen: Prof.Dr.Mr. Paul Cliteur, Hoogleraar Encyclopedie van de Rechtswetenschap aan de Universiteit Leiden en Prof.Dr.Mr. Wibren van der Burg, ethicus, hoogleraar Metajuridica aan de Universiteit van Tilburg en voorzitter van het landelijk bestuur van de Remonstrantse Broederschap |
| 15:00 uur | Pauze |
| 15:30 uur | Column-colleges over aspecten van vrijheid door:
Judith Belinfante, hoofdconservator bijzondere collecties Universiteitsbibliotheek van Amsterdam en oud-lid van de Tweede Kamer, Johan Wijne, historicus en publicist en Sjoerd van den Berg, adjunct-directeur van het Koninklijk Concertgebouworkest |
| 16:30 uur | Borrel |
voor het laatst bijgewerkt 07/03/2005