Bij conferenties en congressen worden ideeën geboren en plannen gemaakt.
Zo namen wij met een viertal vrouwelijke theologen het initiatief elkaar te ontmoeten op een internationale conferentie; een summerschool voor vrouwelijke, vrijzinnige predikanten. Om elkaar kritisch te bevragen, te leren en te delen van wat ons inspireert en op de been houdt.
We zouden uitgaan van het bestaande netwerk: de IARF en de ICUU (International Council for Unitarians and Universalist) en weer de triangel maken. (De driehoek- die al inspirerend bleek te zijn, ook gezien de gemeentecontacten, de US- West Europa en Oost- Europa, met name Transsylvanië en Hongarije).
In de overige delen van Europa zijn hele kleine groepen Unitariërs te vinden. In Tjechië, Engeland, Frankrijk oa. Ons bereik zou beperkt zijn, daar waren we ons van bewust.
Een jaar geleden maakten we een plan:
We wilden de vrouwelijke predikanten van de UKT, ongeveer 20, een hart onder de riem te steken: Zij kregen vanaf 1989 pas officieel toegang tot de theologische faculteit (!), waar de toelatingseisen voor hen toen nog hoger waren dan voor de mannelijke studenten.
Er zijn nog weinig mogelijkheden voor bij- en nascholing. Een rijk aanbod van post- academisch onderwijs, zoals wij dit kennen van de Protestantse Theologische Universiteit, waar wij ons naar eigen wens kunnen laten bijscholen, is in Roemenië ondenkbaar.
Binnen de oecumene van Romenië zijn de Unitariërs nauwelijks welkom.
Deze jonge vrouwelijke theologen zijn de moeite waard: begaafd en bevlogen, betrokken op hun ingewikkelde samenleving.

Doel van deze eerste conferentie zou zijn: samen leren, datgene wat niet op de faculteit wordt aangeboden en samen delen van het werk als predikant. Dus theologische reflectie naast spirituele verdieping en onderlinge uitwisseling.
Een ongebruikelijk model voor een conferentie.
De voorbereidende commissie bestond uit:
Jill McAllister (UU predikant in de USA en lid van het hoofdbestuur van de ICUU),
Enikö Ferenczi (ziekenhuispredikant TKU en voorzitter van Unitas, centrum voor Mental Health. Zij is bezig met haar promotie en is lid van de ESWTR).
Peronne Boddaert (Rem. Pred. en lid van de World Council van de IARF. Zij overleed in maart 2007) en ondergetekende, Tina Geels (Remonstrants predikant in Utrecht. Internationaal actief voor de IARF en de contacten met de UKT).
De conferentie zou worden “aangeboden” aan onze zusters en collegae van de UKT. Dat betekende: behoorlijke fondswerving en extra kosten voor de overige deelneemsters.
Er volgde een jaar van grote inspanning, via de mail en acties extern.
In Nederland werd een commissie opgericht- bestaande uit Annelies Trenning, Denise Dijk en ondergetekende. Er werden docenten aangetrokken vooral uit Nederland; veel brieven verstuurd aan diverse fondsen en publicaties verzorgd. (oa. een persbericht en artikel in Woord en Dienst).
Ook werd er bekendheid gegeven aan deze unieke conferentie op de OVS (Oecumenische Vrouwensynode) in maart 2007 en op Zinweb.

2. De conferentie
De docenten waren erg enthousiast om hun kennis en inzichten te delen.
Dr. Annine van der Meer (gepromoveerd bij prof. G. Quispel, als enige vrouwelijke promovenda) sprak over haar boek: Van Venus tot Madonna.
Dr. Selma Sevenhuijsen, bekend van vrouwenstudies sociale ethiek, werkt nu met de oude werkvorm: het labyrint. Dr. Denis Dijk, hield twee lezingen over inclusief taalgebruik in de liturgie en feministische exegese. Dans docente Gertrude Arents verzorgde de dansmeditatie.
Alle vier de docenten werken regelmatig in het buitenland. Zij geven cursussen en workshops aan diverse instellingen.
Naast dit aanbod was er een presentatie over Pastorale zorg door drs. Enikö Ferenczi en Rev. Jill McAllister. Dr. Rev. Cindy Landrum (US) sprak over de rol van de vrouwelijke predikant binnen de UU. Dr. Rev. Ann Peart, Principal van de Unitarian College in Manchester (UK) hield een lezing over de geschiedenis van de vrouwelijke predikant binnen de Unitarische traditie in Engeland.
Daarnaast was er volop ruimte voor het uitwisselen van ervaringen binnen het werk als predikant. Iedere ochtend was daar gelegenheid voor in de zgn. Covenant groups, kleine vaste gespreksgroepen.
Dagelijks was er een programma dansmeditatie en hielden we ons bezig met het labyrint, als model voor onze eigen spirituele zoektocht.
En voor de vroege vogels was er gelegenheid om de yoga te praktiseren.
De UKT is traditioneel in haar liturgie. De colleges van Denise Dijk waren boeiend.
De Transsylvaanse predikanten benadrukten de gedeeltelijke afwezigheid van gender in hun taal, het Hongaars. Dit leverde spannende discussie op over traditonele en nieuwe Godsbeelden. De UKT is rijk aan symbolen: in haar embleem bv. Zien we het symbool van de duif en de slang. (Mtt. 10: 16 “weest dan voorzichtig als slangen en argeloos als duiven”.) We zijn teruggegaan in de geschiedenis op zoek naar de oorsprong van deze veelal vrouwelijke beelden aan de hand van de lezingen van Annine van der Meer.
Selma Sevenhuijsen gaf een lezing over de spirituele betekenis van het labyrint en een training hoe ermee om te gaan.
Midden in de week trokken we per bus naar het platteland.
We bezochten een aantal zeer oude Unitarische kerken, zongen in elke kerk een lied en raakten zo vertrouwd met het Roemeense land en de prachtige natuur.
Een bezoek aan een nieuw Roemeens orthodox klooster, op verzoek vaan enkele westerse deelneemsters, viel niet in goede aarde bij onze zusters van de UKT.
De bevoorrechte positie van de orthodoxe kerk door de Roemeense overheid staat in schril contrast met de achterstelling van de Hongaarse minderheidskerken, waaronder de Rooms Katholieke, Luthers, Reformatus en Unitarische kerk.
Ook hier weer emotionele en soms felle gesprekken.
Onze creativiteit kreeg een kans bij het maken van kleine “gifts” voor elkaar aan het einde van de conferentie in de vorm van teksten, (wat heeft mij in jou aangesproken bv.) die we op elkaars stola’s schreven, te gebruiken in de zondagse viering van ieders eigen kerk. Het was een ontroerende afsluiting, waarbij hart en ziel, verstand en gevoel voor elkaar werd geopend.
Er was veel gedeeld; nu scheidden onze wegen zich weer.
Het was een vol en intensief programma.
Intergratie van linker en rechter hersenhelft, zo gezegd…

3. Terugblik
De conferentie was zeer geslaagd. Er waren totaal dertig vrouwelijke predikanten aanwezig uit de USA, Engeland, Nederland, Hongarije en Transsylvanië.
Het delen van moeilijkheden in het werk van een vrouwelijke predikant was leerzaam en confronterend, zeker voor de westerlingen onder de deelneemsters.
Onze vrouwelijke collegae van de UKT, behorend tot de Hongaarse intelligentie hebben het niet gemakkelijk. Voor velen geldt: de zorg voor de kinderen, de huishouding naast een volledige baan als predikant. De functie van parttime is hen (nog) onbekend. Elke zondag wordt er minstens een keer voorgegaan, vaak zijn er meerdere diensten op dezelfde zondag te vervullen in verschillende dorpen.
Een overbelast en veeleisend leven als er geen moeder of schoonmoeder in de buurt is.
Confronterend voor ons westerlingen ook in die zin dat wij ons realiseerden in welk een weelde wij leven, theologisch, oecumenisch, sociaal en materieel.
Het bespreken van ieders context leverde buitengewone boeiende theologische gesprekken op en kritische vragen. Het heeft ons aan het denken gezet.
Waar ligt mijn taak en roeping?
Het was pijnlijk om geconfronteerd te worden met de positie van onze zusters en collegae binnen de UKT, theologisch en maatschappelijk.
Nauwelijks vrouwelijke predikanten in beleidsfuncties van de kerk. Recent is de post van deken, waarvan er vijf zijn, voor ieder district van de UKT, toegekend aan een vrouwelijke predikant.

Deze eerste conferentie was een avontuur, voortgekomen uit een verlangen en behoefte van een aantal (christelijk) vrijzinnige vrouwelijke predikanten.
Met als doel: een aanbod te doen aan onze zusters in Transsylvanië. Leren en delen door te luisteren en te kijken naar elkaars context waarin wij als vrouwelijke predikanten in zo verschillende situaties ons werk doen en gehoor geven aan onze roeping.
De ontmoetingen waren zeer intens, voor een aantal existentieel, leerzaan en vooral verrijkend. De, zij het geringe, deelname vanuit de Reformatus en PKN is als waardevol ervaren.

Meerdere malen stonden wij, westerlingen met ons oordeel klaar maar tegelijk waren we geschaamd over onze eigen z.g. assertiviteit.
Zij leken wat stil, hadden soms ook nog moeite met de voertaal Engels maar zeiden toch ook fijntjes: “we are more polite”.
De conferentie was bovenal leerzaam, op veel verschillende manieren.
Voor onze zusters van de UKT: hoe doen wij het, veelal oudere vrouwelijke predikanten in zo een andere, meer comfortabele positie.
Voor ons westerlingen ontstond een beter inzicht in de positie van vrouwelijke collegae, zo nabij en tegelijk veraf in een zo andere context. Het gaf ons inzicht in de problematiek van een moeilijk land als Roemenië, deel van de Balkan cultuur en ook weer niet.
Dichtbij, deel van de EU vanaf januari 2007, en tegelijk zo anders.
Dichtbij in theologische reflectie en spirituele benadering van het complexe en zo boeiende werk van een vrouwelijke predikant.
Kortom: dit vraagt om een vervolg.

4. Voortgang
Een volgende conferentie is gepland voor 2009. Het model- theologische reflectie en spirituele bezinning- willen we vasthouden. Hoe dit in te vullen is voor een volgende conferentie vooralsnog open.
Terugkoppeling naar ieders eigen netwerk is vanzelfsprekend en werkt inspirerend voor verdere plannen.
Er ligt een suggestie om vanuit deze conferentie tweetallen te vormen, met steeds een van de Transsylvaanse predikanten. Al hadden “zij”” in een aantal gevallen onze dochters kunnen zijn, toch zal de uitwisseling in dergelijke tweetallen wederzijds zijn.
Vanuit de UU opleiding in Manchester en Kings Star College in Californië, is er jaarlijks een studiebeurs beschikbaar voor een theoloog (e) van de UKT, student of beginnend predikant(e). We zouden ook in Nederland de financiële mogelijkheden kunnen onderzoeken, inzake verdere scholing van de vrouwelijke predikantes van de UKT.
Belangrijk is dat een proces op gang is gebracht voor vrijzinnige vrouwelijke predikanten om elkaar te ontmoeten en kritisch te bevragen.
Dankzij email  en internet mogelijkheden, inmiddels ook beschikbaar voor alle aanwezige vrouwelijke predikanten van de UKT, is voortgaande communicatie en uitwisseling binnen ieders bereik.
De doorwerking in Nederland zal vooral plaatsvinden door middel van publicaties.
Daarnaast zal er informatie komen over de vrijzinnigheid in Oost- Europa via Zinweb en onderling gesprek. Sporen moeten getrokken worden, een netwerk uitgezet.
Duidelijk is geworden dat we elkaar nodig hebben, met oog op onze eigen christelijk vrijzinnige identiteit. Met oog op onze bedding binnen de oecumene en op heelwording van datgene wat verdeeld is.
Wij zijn immers zelf het instrument van dit boeiende werk.
De locatie in het aangename Reformatus conferentiecentrum: Bethlen Kata, prachtig gelegen aan de rand van Cluj, heeft zeker bijgedragen aan het slagen van deze conferentie.

Utrecht, 15 juni 2007
Mw. ds Tina Geels

Mede initiatiefneemster van deze eerste conferentie voor vrijzinnig vrouwelijke predikanten.
Predikant bij de Remonstrantse Gemeente Utrecht.