Tot zover enkele beleidsterreinen waar op de overheid actief kan bevorderen dat waarden en normen een meer centrale plaats krijgen. 
Ik was aanwezig bij de presentie van dit rapport in Nieuwspoort. En de vraag die ik toen al niet kon laten te stellen, was hoe het mogelijk is, dat er in dit rapport niet of nauwelijks gerept wordt over de organisaties die misschien wel de allervoornaamste rol spelen in de samenleving als we het over waarden en normen hebben: de religieuze organisaties. 
Het antwoord dat ik toen kreeg was, dat het ging om regeringsbeleid en dat dus, in een land waar er een scheiding is van kerk en staat, het in zo'n rapport niet gaat over religie (overigens ben ik mij ervan bewust dat de Minister-President daar ook niet naar gevraagd heeft, hij vraagt naar de impact van cultuur en cultuur verschillen). 
Toch kan ik mijn daarin niet vinden. Ik denk dat een van de grote missers van paars geweest is, dat zij religie verbannen hebben naar het prive domein, naar een uurtje op de zondagmorgen of de vrijdagavond en daarmee hebben ze een cruciale fout gemaakt. De overheid dient religieuze ontwikkelingen te volgen. Net zoals men sociale of economische trends volgt, moet een overheid op de hoogte zijn van wat er gebeurt. Religie is immers voor grote groepen mensen in onze samenleving bepalend voor het algemene denken en doen. Ik vind dat de overheid religieuze trends moet volgen, niet in de eerste plaats om te controleren - hoewel we niet naïef moeten zijn en we natuurlijk niets tolereren wat vanuit religieuze organisaties of centra gepropageerd wordt dat niet in overeenstemming is met de grondwet - maar om juist deze plaatsen zoveel mogelijk te ondersteunen in hun bijdrage aan het opnieuw versterken van waarden en normen. 
Daarbij denk ik aan het ondersteunen van de activiteiten die een waardige inburgering van vele duizenden in ons land mogelijk te maken, activiteiten op diaconaal vlak waar het gaat om het voorkomen dat mensen wegglijden in criminaliteit en drugs. 
En ook aan activiteiten van kerken en religieuze organisaties die zich in zetten voor minder verslonsde en verloederde samenleving. 
Dit houdt natuurlijk niet in, dat er hiermee een eind zou moeten komen aan de scheiding van kerk en staat. Dat wil niemand, één van de belangrijkste peilers van onze democratie. 
Maar het gaat er om het belang en de enorme waarde van deze organisaties te erkennen en te stimuleren. Dat lijkt mij ook wel nodig in een tijd waarin er zo ongelooflijk negatief gesproken wordt over alles wat met het bijzondere en het religieuze te maken heeft. 

De premier vraagt de WRR op zoek te gaan naar de gemeenschappelijke waarden in onze samenleving. 
Ik, als christen-democraat, kom dan automatisch en ogenblikkelijk uit bij kerken. 
Kerken kunnen als geen andere maatschappelijke organisatie de verschillende die er zijn benoemen en als geen andere organisatie aangeven waar de gemeenschappelijkheid ligt, hoe groot de verschillen ook lijken te zijn en daarmee de bedreiging. 
Juist kerken kunnen, vanuit hun geschiedenis, de noodzakelijke impuls geven aan het debat over de altijd aanwezige spanning tussen gemeenschappelijkheid en verschil. 

Zusters en broeders, een van de meest opmerkelijke dingen aan het WRR-rapport vind ik de ondertitel: waarden, normen en de last van het gedrag. 
De last van het gedrag. Ik begrijp de verklaring van professor Scheltema: waarden en normen onderschrijft in principe iedereen wel, maar de discrepantie zit 'm in het gedrag. 
Maar toch: wat bedoelt men nu precies met de last van het gedrag? 
Bedoelt men het normoverschrijdend gedrag? 
Bedoelt men dat de mensen zich lastig gedragen? 
Bedoelt men dat mijn eigen gedrag een last voor mijzelf is of is het gedrag van een ander een last voor mij? 
Hoe dan ook, we hebben het over iets negatiefs een last. 
Misschien, zo bedacht ik mij, voeren we dit hele debat, veel teveel van uit een negatieve benadering. We moeten niet naïef zijn, maar we moeten er wel voor waken alles als een bedreiging, als een gevaar, of als een last te zien. 
Ik denk dat juist in het terugbrengen van het positieve elan, de kerken een belangrijke rol kunnen en - in het huidige tijdsbestek - ook moéten spelen. Zodat we kunnen spreken van waarden, normen en de vreugde van het gemeenschappelijk gedrag.