Remonstrantenlezingen 2007-2008
Remonstrantse Gemeente Breda

Terugblik in de geschiedenis

Eerste moment:
Stel je voor dat we leven in het jaar 80 van onze jaartelling, het Colosseum is net klaar en we houden t.g.v. de opening een quiz. De evangeliën waren nog niet geschreven!
 

Vraag 1:	wat werd er op 25 december gevierd?
Antwoord:	de verjaardag van de perzische god Mythras.
Vraag 2:	uit welke maagd werd een godenzoon geboren?
Antwoord:	de maagd Isis, bevrucht door een heilige geest
Vraag 3:	van wie werd verteld dat hij op een bruiloft water in wijn veranderde?
Antwoord:	Dionysos
Vraag 4:	van wie wordt verteld dat hij, gezeten op een ezel, een stad binnenreed, toegejuicht door jonge vrouwen?
Antwoord:	Dionysos in de bachanten van Euripides
Vraag 5:	bij welk voorjaarsfeest wordt herdacht dat iemand aan een boom werd genageld en vier dagen na zijn dood is ópgestaan'?
Antwoord:	Attis bij het Hilaria feest.

Tweede moment:
U neemt deel aan een commissie die kort na de ''uitbraak'' van Luther, werd samengesteld om zorgvuldig historisch onderzoek te doen. Men zou dan daarmee het gelijk van Luther kunnen bewijzen. Het bleek echter dat alle veronderstelde feiten uiterst onzeker waren.

Derde moment:
Ook Albert Schweitzer schrijft in 1908 dat de historische Jezus niet kan worden aangetoond. De boodschap is er wel!

Vierde moment:
NU. Ondanks inmiddels nog veel verricht wetenschappelijk speurwerk zijn er geen nieuwe gezichtspunten.

Beschouwing over de betekenis van Jezus’ boodschap
De evangeliën (te vertalen als een 'goed verhaal') zijn, zeer kort samengevat, een oproep tot ethiek: ”Heb uw naaste lief”. Dit is echter zo universeel dat je je daarvoor geen christen hoeft te noemen.
De samenstelling van de bijbel is in de eerste eeuwen van onze jaartelling mede bepaald door de opvattingen van de toenmalige kerkvaders. Er mocht alleen in wat door hen werd beschouwd als “door God geinspireerd”. De afgewezen boeken werden apocrief en dus niet betrouwbaar genoeg.
In 1945 ontdekte een Egyptische boer in de buurt van het plaatsje Nag Hammadi een stenen kruik die gevuld bleek met beschreven papyrus. Pas nadat al een gedeelte ‘in de kachel’ verdwenen was, ontdekte men de betekenis van de teksten.
De teksten waren nooit door de kerkelijke autoriteiten gezien en konden dus niet verboden zijn. De Nag Hammadi teksten plaatsen de officiële bijbel in een nieuw daglicht.
De betekenis hoeft niet te berusten op historische waarheid. Het kan ook gelezen worden als ware het een sprookje. Daarbij heeft de uitspraak ‘wie oren heeft om te horen’ een centrale betekenis.

Voorbeelden:
Zoek Jezus  in Nazareth. Dat wil zeggen bij z’n begin.
Paulus spreekt uitsluitend over de “Christus”: hij woont in uw hart.
In het evangelie vlg Thomas staat: een oude man zal aan een kind  van zeven dagen (op de achtste dag werden de jongetjes besneden en derhalve opgenomen in de joodse traditie) vragen waar de plaats van het leven is.
Het verhaal van de goede die het verdwaalde lam weer terugbrengt bij de kudde, kan ook gelezen worden als het stimuleren om de kudde te verlaten en het schaap z’n eigen weg te laten gaan. Dat is de weg naar de ”Christus” in jezelf. In de leegte van het niet-weten, dient de werkelijkheid zich aan.
Mosje komt in de hemel en verklaart dat hij alle heilige teksten uit z’n hoofd kent en altijd goed naar de rabbi’s heeft geluisterd. God heet hem welkom, maar zegt tegelijkertijd dat Mosje best wat meer eigen initiatief had kunnen nemen. Vraag aan jezelf wat je te doen staat en je hart geeft het antwoord.
Het min of meer letterlijk nemen van de bijbelteksten is een uitvinding van een kerkvader uit de tweede eeuw (Irenaeus).In de begintijd waren er dus al uiteenlopende interpretaties, die in de huidige seculiere tijd weer meer aandacht krijgen.
Als men wil vasthouden aan de ‘traditionele’ uitleg van de bijbel, dan is een voorwaarde dat Jezus ook echt geleefd heeft. Voor andere interpretaties is dat niet echt nodig, alhoewel het toch wel erg aannemelijk is, dat er ‘een geniale profeet’ is geweest.
De boodschap die hij bracht wordt vooral gekenmerkt (ook in vergelijking met andere godsdiensten) door de aandacht voor de lijdende mens en de ontwikkeling van de idee van barmhartigheid als basiskenmerk van een werkelijke gemeenschap van mensen (de barmhartige samaritaan als prototype). De gedachte dat in dat verband schuld bestaat, waarvoor boete moet worden gedaan, berust op een tragische vergissing. Veel meer kan het tegendeel worden gelezen, namelijk dat jezelf mag weten wie of wat je bent.
“Ga terug naar je eigen begin, er is een weten in jezelf hoe je bedoeld bent te zijn. Wat een mens op aarde te doen heeft is voor ieder mens anders, en wat dat inhoudt weet ieder alleen zelf”.
In de christelijke boodschap staat de liefde en de verantwoordelijkheid voor ‘de ander’ centraal, via de ‘Christus’ in jezelf.
De boodschap van Jezus kwam niet echt uit de lucht vallen, losse elementen waren al aanwezig in de toenmalige cultuur. Het was zijn genie dat een nieuwe dimensie en betekenis gaf aan het menselijk samenleven.