‘Vrijzinnige kerk moet keuzemenu beter uitventen’

De veelkleurige vrijzinnigheid kan de moderne religieuze zoeker veel bieden, maar vent dat te weinig uit. Heine Siebrand bood zaterdag op de contactdag van noordelijke vrijzinnigen een oplossing: de kerk als keuzemenu.

Door Wiebe van der Hout

Met wie van buitenaf belangstelling hebben voor religie moet de kerk niet stroomopwaarts naar de bron van het christendom maar stroomafwaarts naar hun leven. ,,De beroerdigheid is dat we als kerken een massaproduct voor iedereen hebben. Wij moeten juist zoeken naar de naastliggende stap in het leven van wie spiritueel op zoek zijn.’’
Heine Siebrand, remonstrants predikant in Utrecht, hield zaterdag met die voorstellen nieuwe wegen voor aan tachtig voornamelijk oudere vrijzinnigen uit Noord-Nederland. De Odijker, ook oecumenisch studentenpredikant in de Domstad, leidde een van de vijf workshops op de contactdag in Beilen met als thema ‘Met het oog op morgen’. ,,De kerk moet een keuzemenu zijn. De vrijzinnigheid heeft dat altijd al gehad, maar dit nooit zo benoemd en onvoldoende naar buiten gebracht.’’
Het moet in de geloofsgemeenschap volgens Siebrand, telg uit het drankenhandelaarsgeslacht in Kampen, afgelopen zijn met het naar binnen kijken. De relatie moet meer aangegaan worden met cultuur en samenleving. Het uur van de kerkdienst, zondagochtend, stamt uit de voorbije agrarische tijd van zes dagen werken en de zevende rust. ,,Is dat nog het unieke moment of zijn andere tijdstippen veel gelegener?’’ Siebrand miste ook vrijzinnige stemmen in het jongste debat over de Wilders- film en de multireligieuze samenleving.
Zijn gemeente heeft in Utrecht goede contacten met de moskee sinds zij er een bloemetje brachten na een brandstichting bij de moslims. ,,Wij zijn in de moskee ontvangen. Zij komen bij ons voor een diner pensent, om samen na te denken en te praten. Ik heb zelfs uit de koran gepreekt. Als boekreligies staan we als joden, moslims en christenen zó dicht bij elkaar.’’
De helft van Siebrands remonstrantse kudde van zeshonderd volwassenen is vrij nieuw bij de kerk en heeft weinig op met de kerkdienst, zo vertelde hij. Zij kiezen - als het hen uitkomt - voor een verteluur voor hun kinderen die openbaar onderwijs volgen, willen diaconaal actief zijn of meedoen met de studenteneetclub Spek en Bonen. Heine Siebrand brak een lans voor de visie van Erik Borgman, kersvers rooms-katholiek hoogleraar theologie in Tilburg. Die constateert dat secularisatie (ontkerkelijking) geen geloofsverlies hoeft te zijn. Borgman spreekt van een nieuw verlangen naar religie of God als ,,een worsteling zonder plek’’.
Borgman sluit aan bij een onderdeel uit het beroemde Tweede Vaticaanse Concilie uit de jaren zestig, de radicale encycliek Gaudium et Spes. Daarin werd door de Rooms-Katholieke Kerk feitelijk afstand genomen van de claim van bezit van de waarheid. Nieuw uitgangspunt zou worden: het leven en de geschiedenis zelf als vindplaats van God. ,,In paniek over het leergezag hebben diverse pausen dit punt vervolgens onder tafel gehouden’’, aldus Siebrand.
De nieuwe Tilburgse hoogleraar houdt een pleidooi God niet meer als uitgangspunt van theologie te nemen, maar te zoeken naar plekken waar God zich voordoet. ,,Dat kan in het blad Happinez of in het integratiedebat zijn’’, vertelde Heine Siebrand. ,,God wordt eigenlijk een onderzoekstocht naar oorsprong, zin en doel van het leven middenin de samenleving.’’
Siebrands advies aan de noordelijke vrijzinnigen was niet langer krampachtig naar een eigen identiteit te zoeken. ,,Wéés vrijzinnig. Waag het met de werkelijkheid en met elkaar.’’

Copyright: Leeuwarder Courant