31 maart 2004

Van onze redactie kerk

Kerkelijke afgevaardigden benadrukken de indrukwekkende kant van de uitvaartdienst van prinses Juliana. Kritiek op het vrijzinnige karakter uiten ze voorzichtig. Gelukkig waren de liederen mooi, zeggen ze. 
Dubbele gevoelens, die houdt Bas Plaisier, scriba van de Samen-op-Wegkerken, over aan het bijwonen van de uitvaartdienst van prinses Juliana gistermiddag. ,,Ik zag het volk dat zijn koningin begraaft. Maar ik zag ook de familie, aangeslagen en door de fysieke omstandigheden soms zwak.'' 
De prediking had duidelijker mogen zijn, vindt Plaisier. ,,Ik dacht op een gegeven moment: en nu de preek! Er was gelezen uit Johannes 14. Dat kwam aan de orde, maar het kwam niet geweldig aan de orde. Het evangelie van Jezus Christus, de opgestane Heer, dat had meer belicht mogen worden.'' Hudig zei dat na het overlijden de geest terugkeert tot God. ,,Dat is een formidabele belijdenis, maar wij zouden er ook op wijzen dat dat via Jezus gaat. Hudig legde dat niet uit, ze vertelde niet waarop ze haar uitspraak baseerde.'' 

Troost gemist 
Volgens P.J. Vergunst, algemeen secretaris van de Gereformeerde Bond in de Nederlandse Hervormde Kerk (NHK), heeft het Nederlandse volk ,,de werkelijke troost van het evangelie'' gemist. Het leven van de oud-koningin stond centraal maar werd niet ,,in het licht van het Woord van God'' geplaatst. ,,Dat laatste is toch altijd de taak van een dienaar van het Woord, juist op de grens van leven en dood'', zei Vergunst, die zelf niet in de kerk zat. De Bijbel kwam volgens hem te summier aan bod. ,,De boodschap die ds. Hudig bracht, tilde ons helaas niet uit boven de werkelijkheid van alledag.'' Hij vond wel dat de woorden en liederen de overtuigingen van Juliana weerspiegelden. ,,Daarin herkende ik het leven van deze geliefde vorstin.'' 

Klassieker 
Kardinaal Simonis van de Rooms-Katholieke Kerk vond de dienst ,,aansprekend mooi, maar wat vlak''. ,,Als orthodox christen heb ik de belijdenis van het geloof in de drie-ene God gemist.'' Zo bleef de Heilige Geest onvermeld. En, voegt de kardinaal daar aan toe: ,,Puur vanuit mijn persoonlijke smaak: ik ben een klassieker.'' De klassieke rooms-katholieke liturgie spreekt hem meer aan dan die van de uitvaartdienst gisteren. 

Mooie teksten 
Ds. J. Plantinga, oud-voorzitter van de synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken, telt allereerst de zegeningen. ,,In de eerste plaats hebben we prachtige liederen gezongen. En er zijn mooie teksten uit de Bijbel gelezen. Ja, en de boodschap, die was anders dan waarop je hoopt. Toch ben ik blij dat ik iets herken van het christelijk geloof.'' 
De predikant uit Groningen stelt vast dat de Nederlandse samenleving heel gemêleerd is: er zaten vijf rijen kerkelijke en religieuze vertegenwoordigers, zelf zat hij ingeklemd tussen de vrijgemaakt-gereformeerde en de hindoestaanse vertegenwoordiger. Hij was dankbaar dat er dan toch een christelijke dienst kon zijn. 
Plantinga uit zich voorzichtig over de preek. ,,Er is gelezen: Jezus is het licht. Dat komt dan in de preek niet naar voren, maar het is toch genoemd, denk ik dan.'' Hij vond het jammer dat de remonstrantse voorganger weinig zei over het niet bang hoeven zijn voor de dood, een thema waar Juliana juist om verzocht had. Plantinga: ,,Als je op Jezus ziet, hoef je niet bang te zijn.'' Dat Hudig dat niet noemde, betreurt hij. 

Dankbaar 
Mr.drs. B. Koelewijn, voorzitter van het deputaatschap relatie kerk en overheid van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt), spreekt over een dankbaar getoonzette en indrukwekkende dienst. Er stond een koningin centraal die oud heeft mogen worden, een vol leven heeft gehad en veel problemen heeft overwonnen. 
,,Bij de start klonk het U zij de glorie, opgestane Heer. Dat paste bij de grondtonen van de dienst.'' Dat de preek weinig concreet was, is niet anders, vindt Koelewijn. ,,We hebben met een heel brede samenleving te maken. Dan wordt er toch uit de Bijbel gelezen en klinkt er hoop door. Natuurlijk zou de uitleg anders zijn in orthodoxe kring, maar dat neemt niet weg dat het toch klonk. Ik denk niet dat wij er onze maatstaf langs moeten leggen.'' 
Koelewijn, burgemeester van de gemeente Rijssen-Holten, voelt er niet voor het vrijzinnige karakter van de dienst te hekelen. ,,Ik vind het al een eer om uitgenodigd te zijn. Het gaat mij te ver dat onze boodschap er zou moeten klinken. Natuurlijk had het sterker gekund, maar het geluid van Jezus kwam wel door. Dat er leven na de dood is, dat er hoop is, Juliana die niet op zichzelf wijst maar op God...'' 
Voorganger Hudig heeft volgens hem niet typisch vrijzinning gepreekt. ,,Maar dat er meer wegen tot God zijn, dat deel ik natuurlijk niet.'' 
En God aanspreken als de Eeuwige wekt afstand op, aldus Koelewijn. ,,Inspiratie kan ook ontleend worden aan een persoonlijke relatie met God. Dat kwam niet naar voren in de dienst.'' 

Ontroerend 
,,Een ontroerende dienst'', laat ds. W. Smouter, Nederlands-gereformeerd predikant in Ede en voorzitter van de Landelijke Vergadering, weten. Hij volgde de dienst voor de televisie, zijn kerkverband ontving geen officiële uitnodiging voor het bijwonen van de uitvaart. ,,Het is mooi dat de dienst werd begonnen met U zij de glorie en andere liederen over een eenvoudig Godsvertrouwen, zoals Wat de toekomst brengen moge. Dat past helemaal bij prinses Juliana als persoon.'' 
De preek van Hudig zal volgens Smouter allicht niet voldoen aan de voorwaarden. ,,Er is vanuit gereformeerde hoek al eeuwenlang kritiek op het koningshuis omdat ze te weinig expliciet over het geloof spreken. En dat is ook zo, maar het is mooi dat in de dienst toch het ontzag voor de eeuwige God klinkt. Ik vind dat je dit niet allemaal aan onze eigen regeltjes moet meten.'' 
Smouter zegt dankbaar te zijn voor een vorstenhuis dat besef van God heeft. ,,Ik heb het evangelie onvoldoende naar z'n kern gehoord. In eigen kring zouden we gezegd hebben: dit is niet rijk. Maar het besef van God, onze kleinheid en zijn genade, dat is toch belangrijk voor het vorstenhuis. En verder vond ik de gelezen bijbelteksten wel sterk. Ik ben er echt blij mee dat er toch nog iets in doorklinkt.'' 

Stijlvol 
De bejaarde hervormde voorganger H.J. Hegger, die zich als ex-priester voor het reformatorische denken heeft ingezet, volgde de uitvaartdienst ook voor de tv. ,,Laat ik met het positieve beginnen. Het was van het begin tot het einde een zeer stijlvol gebeuren.'' Het vorstenhuis kent volgens hem een levende symboolfunctie. ,,Dan trekt aan ons voorbij de geschiedenis van ons Nederlandse volk vanaf Prins Willem van Oranje, een geschiedenis van veel ontrouw van ons, maar van de niet aflatende vergevende trouw van God aan zijn verbond.'' 
Hegger verwijst naar de Koning der koningen, Jezus, die een heel andere begrafenis ten deel viel. ,,Maar juist door zijn geduldig aanvaarde vernedering heen is Hij via de opstanding de hoop voor een stervende wereld geworden. En die blijde boodschap heb ik in de toespraak van ds. Hudig gemist. Wel werd gewezen op prinses Juliana als iemand die een voorbeeld was van waardige en dienende bescheidenheid. Maar met voorbeelden alleen redden we het niet. Christus is niet slechts een voorbeeld, maar ook een Verlosser die hen die in Hem geloven, uit het rijk van de duisternis bevrijdt en overplaatst in het Koninkrijk van Zijn liefde en vrede.''