Domineekeuze van Juliana een daad van 'mild protest'

Van onze verslaggever Bart Jungmann

AMSTERDAM - De keuze van prinses Juliana om haar uitvaart door dominee Welmet Hudig te laten verzorgen, getuigt 'van een grote heilige geestigheid'. Nico ter Linden, met broer Carel de huispredikant van de Oranjes, verheugt zich nu al op de plechtigheid dinsdag in de Nieuwe Kerk in Delft.
Hij vindt het een meesterlijke zet van de vorige week overleden prinses om haar afscheid in handen te leggen van een vrouwelijke emeritus-predikant, lid van de Remonstrantse Broederschap. 
In 1619 scheidden de remonstranten zich af van de Nederlands Hervormde Kerk die als 'staatskerk' altijd de koninklijke uitvaarten heeft verzorgd. 

Deze dubbele breuk met een eeuwenoude traditie (ook voor het eerst een vrouw) heeft Juliana jaren geleden en nog bij volle verstand genomen, aldus Ter Linden. 
'Een mild protest tegen een kille, autoritaire, door mannen gedomineerde kerk.' Juliana heeft zich nooit veel gelegen laten liggen aan de verzuiling. 
Na haar troonsafstand in 1980 organiseerde ze bijeenkomsten van een bijbelstudieclub. Dat gezelschap, vooral bestaande uit oud-dispuutgenoten van de Leidse universiteit, kwam om de veertien dagen op paleis Soestdijk bijeen. De leiding van die bijeenkomsten wisselde om de paar jaar. 
Dominee Ter Linden: 'Geloven was voor haar zoeken, ook naar verschillende geloofsbelevingen. De ene keer protestants, de andere keer katholiek. De ene keer een man, de andere keer een vrouw.' 

In orthodoxe kringen van het protestantisme is de keuze voor Hudig een driedubbele teleurstelling. Een vrouw is bedenkelijk, remonstrants is verfoeilijk, maar het feit dat de ware prediking niet zal klinken in de Nieuwe Kerk is bijna onverteerbaar. Ter Linden: 'En uitgerekend die pretentie wordt nu eens op een koninklijke manier aan de orde gesteld.' 

Overigens had Juliana's moeder Wilhelmina evenmin veel op met vrouwelijke voorgangers. In 'Krijgshaftig met een vormeloze jas', het tweede deel van haar biografie, zijn aantekeningen opgenomen over een vrouwenbiddag in 1950. Een predikante blijkt haar een gruwel. 'Een afkooksel van tweederangskerkelijkheid', schrijft ze aan Juliana. En: 'Eerste reactie bij mij: neem de boot en vertrek naar India. . .'