Zaterdag 9 oktober vindt in de Geertekerk in Utrecht de landelijke liturgiedag plaats, uiteraard georganiseerd door de Landelijke Liturgiecommissie. Coördinator van de dag is Greetje de Klerck. Adrem sprak met haar.

"De liturgiecommissie stelt zich ten doel interesse te wekken voor liturgie bij predikanten en kerkmusici, maar ook bij gemeenteleden", aldus Greetje de Klerck, remonstrants emeritus predikante en lid van de liturgiecommissie. Wat verstaat zij eigenlijk onder liturgie? "Het eerste wat in mij opkomt, is Riskant Spel, zoals professor Hoenderdaal liturgie noemde en onder welke titel hij een boekje schreef over dat onderwerp. Ik vind dat nog steeds een prachtige uitdrukking. Met liturgie ben je bezig 'op de grens van het geraakt worden'. Woorden, liederen, gebaren, rituelen: ze krijgen in een religieuze context een andere lading. "Er gebeurt iets" zeggen mensen dan vaak.
Voor mij is die religieuze context noodzakelijk verbonden met liturgie, zij kan eenvoudigweg niet seculier zijn. Als mensen vragen om rituelen, dan zit je al op het vlak van de liturgie, op het vlak van menselijke ervaringen, op het vlak van iets wat zij niet onder woorden kunnen brengen: op het vlak van de religie."

Gemeente
"Daarnaast zie ik – en de liturgiecommissie – dat liturgie onlosmakelijk verbonden is met de gemeente. In tegenstelling tot bijvoorbeeld de Russisch-orthodoxe liturgie, die als het ware wordt uitgevoerd door de geestelijken en waar je als bezoeker naar kijkt, neem je als gemeentelid in een remonstrantse gemeente zelf deel aan de liturgie. Je bent er een noodzakelijk onderdeel van. Daar komt nog bij dat door de geringe omvang van de meeste remonstrantse gemeentes er veel gastpredikanten voorgaan. Dan is de gemeente als enige de constante factor. 
Wij willen als Landelijke Liturgiecommissie de gemeenten handvatten aanreiken die tot een zelfstandige doordenking en vorming van een eigen liturgie moeten leiden. Het is belangrijk dat gemeenten zelf een plan hebben wat ze met bepaalde zaken willen en vervolgens aan de gastpredikanten vragen of zij daarin mee willen en kunnen gaan. Natuurlijk zie ik ook wel in dat je nogal wat vraagt van een gastpredikant. Praktische zaken als extra financiële vergoeding kunnen dan ook zeker worden meegenomen in de voorbereiding."

Kerst en Advent
 "Zo willen we op de komende liturgiedag op 9 oktober stilstaan bij de bijeenkomsten en diensten rondom advent en kerst. Het is niet makkelijk om vanuit de gemeente zelf met een plan te komen hoe jet het liefst zou willen dat de diensten in die periode gestalte zouden krijgen. Daarom zijn er op de liturgiedag drie workshops die door gemeenteleden worden gegeven. Vanuit één bepaalde gemeente geven zij op heel praktische wijze inzage in de verschillende werkwijzen, inclusief draaiboek met alles erop en eraan. Gemeentes kunnen dat zo gebruiken in de komende advent- en kerstperiode.
We willen de gemeenten op deze dag ideeën laten opdoen. Kun je kinderen bij de diensten betrekken, hoe en wanneer? Laat je moderne liederen zingen, of kies je juist voor het bekende repertoire? Hoe kun je avondmaal vieren in de adventsperiode? Ook over die onderwerpen zullen workshops te volgen zijn.
Dat is het onderdeel: wat kun je doen?"
Bewustwording
"Daarnaast is de vraag: waarom doe je het? minstens zo belangrijk. Dat geldt voor het hele kerkelijke jaar overigens. We willen zoals gezegd de bewustwording stimuleren. Het is van cruciaal belang dat je je afvraagt: waarom doe ik bepaalde dingen wel en waarom bepaalde dingen juist niet in een dienst. Communicatie speelt daarbij een sleutelrol. Het is belangrijk dat de predikant goed communiceert over het hoe en waarom van de dingen. En dat hij of zij luistert: naar hoe men de dingen ervaart, wat men anders zou willen. De predikant moet dan geen grote theologische verhalen op gaan hangen. Je moet ook praktisch kunnen denken."

Traditie
Hoe moet je omgaan met de traditie, met de gewoonten en gebruiken die de remonstrantse liturgie kent? "De remonstrantse liturgie is sober, maar de elementen die er zijn, zijn heel wezenlijk en die bieden een raamwerk. Er is inderdaad een spanningsveld tussen de krácht van herhaling en 'het niet meer weten wat je zegt of doet' door diezelfde herhaling. Het antwoordlied is daar een goed voorbeeld van, of zelfs het Onze Vader. Ook dan speelt communicatie weer een grote rol. Blijf in gesprek met elkaar over het hoe en waarom van de dingen en bewaak de kwaliteit van je argumenten. Eigenlijk zou je kunnen zeggen: alles wat je doet is goed, als je maar weet waarom je iets doet. Dat geldt voor predikant en gemeente."

Laura van Asselt