| home
beginpagina G&S webmaster |
![]() |
||||||||||||||||
Taakgroep Vrede |
|||||||||||||||||
Ein Bustan |
Ein Bustan,
Ein Bustan, een wat vreemde naam voor een kleuterschool?
De letterlijke vertaling is ‘een bron in de tuin’.
|
||||||||||||||||
Mitrovica |
Privé kan er een heleboelDe remonstranten zijn al jaren betrokken bij activiteiten voor jongeren in de verdeelde stad Mitrovica. Waarom lukt het soms wel en soms niet om Serviërs en Albanzen bij elkaar te brengen?Telkens als ik in Kosovo ben, dan valt het me weer op: soms kan iets absoluut niet (gevoelig, gevaarlijk!) en dan ineens lijkt het zomaar te kunnen. Waar ligt toch dat omslagpunt? Waarom is het de ene keer geen enkel probleem om met mensen van verschillende etnische achtergronden iets te ondernemen en wordt er op een ander moment verschrikkelijk moeilijk gedaan? Al ben ik nog zo vaak in Kosovo geweest, ik blijf er moeite mee houden het te begrijpen. Het lijkt hem te zitten in het verschil tussen publieke ruimte en private ruimte. Privé kan er een heleboel. Je bent met bekenden en niet alleen. Er kijkt daar niemand toe en je hoeft er niet bang te zijn voor ongenode gasten die jou vragen waarom je samenwerkt met de ander en je uitmaken voor een verrader. Huizen zijn privé. Vrouwencentra en kantoren van organisaties ook. Binnen die muren voelen mensen zich veilig om dingen te zeggen, plannen te maken, hardop te dromen. Publiek en privé
![]() Zo is het ook met de popschool. Een prachtig initiatief van CBM, partner van de Remonstrantse Broederschap en IKV Pax Christi in Mitrovica. Kinderen uit het noorden en zuiden zouden lessen krijgen en muziek maken in één popcentrum in het midden van de stad. De muziekinstrumenten zijn er en ook is de ruimte beschikbaar, maar CBM kreeg de laatste tijd signalen van de ouders van de Servische kinderen dat die het niet aandurven. Om er te komen moeten de kinderen namelijk de stad door en de brug over; een aardig stukje lopen door publiek gebied waarin iedereen je kan vragen: Waarom? Waarvoor? Zou je dat wel doen? Het zijn de mensen uit de eigen groep die de controles uitvoeren en je voor verrader uitmaken. Er kan veel
Tegelijkertijd willen dezelfde clubs ook ontzettend graag de publieke ruimtes betreden: pleinen en scholen en daar laten zien wat er allemaal wel niet mogelijk is – met presentaties, tentoonstellingen en informatiestandjes. Want er kan veel. Zo lang je maar in je privé-ruimte blijft. Eva Oosterwegel
(Ook gepubliceerd in: Katern Geloof & Samenleving,
in: ADREM, september 2007)
|
||||||||||||||||
Vredesweek 2006 |
De ander, dat ben jijNet als voorgaande jaren organiseert het IKV samen met Pax Christi en lokale organisaties de Vredesweek (dit keer van zaterdag 16 tot en met zondag 24 september). Het motto luidt De ander, dat ben jíj.
Vooral van de overheid en van ministers verwacht je geen opruiende taal, maar weloverwogen uitleg over mogelijke oorzaken van alle onenigheid. Door opeenvolgende kabinetten is te weinig aandacht besteed aan een goed beleid op armoede en onderwijs, waardoor sociaaleconomische uitsluiting bevorderd is. Je verwacht dus dat de huidige overheid dáár aandacht aan geeft, zowel met woorden als in gedrag, en zichzelf én de burger medeverantwoordelijk houdt om de vrede in eigen huis serieus te nemen. Om deze reden besteedt het IKV in de Vredesweek van 2006 opnieuw aandacht aan de spanningen tussen etnische en religieuze groepen. Het lijkt tijd geworden dat we elkaar meer ruimte geven. Een nieuwe wederkerigheid in onze relaties inbrengen, waarmee we aan elkaar verplicht raken. Vanuit dat wat ons verbindt, namelijk onze status als Nederlander, moeten we elkaar niet langer zien als de ‘ander’, als de zondebok, als voorwerp van angst en uitsluiting, maar als medeburgers. Daarom luidt de slogan van de vredesweek: de ander dat ben JIJ. Janet Borghuis,
Voor informatie over het programma van de vredesweek zie: www.ikv.nl (Ook gepubliceerd in: Katern Geloof & Samenleving,
in: ADREM, september 2006)
|
||||||||||||||||
Maandblad Mitrovica |
Maandblad voor MitrovicaAl geruime tijd steunt de Remonstrantse Broederschap het theatergezelschap ‘Show Meselation!’ in Mitrovica, de ‘hot-spot’ van Kosovo. Meteen na de oorlog was dit energieke gezelschap in staat om met allerlei (theater)projecten troost te bieden aan de inwoners van hun – nu gedeelde – stad. Valdete Idrizi, de coördinator van ‘Show Meselation’, besloot zich volledig op het vredeswerk te storten via de non-gouvernementele organisatie ‘Community Building Mitrovica (CBM)’, opgezet met steun van het Interkerkelijk Vredesberaad (IKV). CBM heeft ondertussen bijna tweehonderd projecten in Mitrovica en omgeving gerealiseerd voor en met zowel Serviërs als Albanezen (en ook bijvoorbeeld de Roma). CBM is steeds beter in staat eigen projecten te ontwikkelen, er fondsen voor te werven en ze zelf uit te voeren. Het mag een van de stevigste NGO’s van Kosovo genoemd worden.Het grootste van die geheel in eigen huis ontwikkelde projecten (in dit geval gefinancierd door het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken) is het M-magazine: een maandblad voor, door en over de burgers van Mitrovica (en omstreken). Het probeert de lacune te dichten van gebrek aan lokaal nieuws in een mediawereld gedomineerd door respectievelijk Belgrado en Pristina. Het is neutraal en onafhankelijk, samengesteld door een redactie van Serviërs en Albanezen. Het blad verschijnt in drie edities met volledig identieke inhoud: Servisch, Albanees en sinds kort ook Engels. Het bevat informatie over beide delen van de stad: in de overtuiging dat men stiekem nieuwsgierig is naar het leven aan ‘de overkant’. Naast een enkele kritische noot naar de lokale autoriteiten bevat het voorlopig veel ‘feelgood-journalistiek’: reportages over de herstartende lokale economie, interviews met en portretten van markante burgers of sympathieke internationals, feitjes over de geschiedenis van stad en regio, artikelen over gedeelde zorgen en dagelijkse beslommeringen, en prijsvergelijkingen om de mythes over ‘het goedkope leven aan de overkant’ door te prikken. En uiteraard een leuke puzzel: een Sudoku! Het is een bijzonder dapper project omdat ieder neutraal initiatief hier gezien wordt als ‘niet loyaal genoeg naar de eigen groep’, dus je bent eigenlijk niemand te vriend. Toch is het gelukt om zes mooie nummers uit te brengen en te distribueren. Voor de remonstranten is het wellicht leuk om te weten dat de coördinatie van M-magazine in handen is van wederom een lid van ‘Show Meselation’: Aferdita Sylaj! Berend Brock (Eveneens gepubliceerd in adRem
van maart 2006)
|
||||||||||||||||
| Indien u interesse
heeft in een abonnement op M-magazine, per post of e-mail, kunt u contact
opnemen met Berend Brock in Mitrovica:
berendbrock@hotmail.com of tel. ++381 28 30 335. Meer info: www.clubvan2000.nl, onder ‘opinie’ en ‘weblog’. |
|||||||||||||||||
|
|
|||||||||||||||||
Vrede kun je leren |
In zijn huis, uitkijkend over de oevers van de Kromme Rijn, spreek ik met Gerdo Zoon. De vroegere directeur van Stichting Vredesopbouw toont zich verheugd dat het wetenschappelijk vredesonderzoek weer vlot getrokken wordt. Vrede kun je lerenIn 2004 is een nieuwe Stichting VredesWetenschappen (SWV) in het leven geroepen, voorkomend uit de Stichting Leerstoelen Vredesopbouw en de Vereniging voor Economie en Vrede, indachtig de woorden van Jan Tinbergen, gesproken reeds in 1967 bij de aanvaarding van de Erasmusprijs: “Het meest nodig is nu het organiseren van vrede”.
Vredescultuur
|
||||||||||||||||
“…zowel de nieuwe als de oude, zowel de harde als de zachte bedreigingen van de vrede moeten onder ogen gezien worden”. |
|||||||||||||||||
|
Instellen leerstoelen Op instigatie van de nieuwe Stichting is aan het Institute of Social Studies (ISS) in Den Haag een bijzondere leerstoel ingesteld, Economics of Conflict and Peace, en is als hoogleraar Mansoob Murshed benoemd, die reeds aan het ISS en de Universiteit van Birmingham verbonden is. Voor een periode van 5 jaar financiert de ASN Foundation deze leerstoel. De Universiteit Utrecht krijgt de Koningsbergerleerstoel Vredesopbouw en rechtsstaat , waarmee de naam wordt geëerd van de hoogleraar biologie, die in 1940 in een rede zich verzette tegen de uitsluiting van joodse wetenschappers. De UU financiert deze leerstoel ook voor een periode van 5 jaar, ondanks alle bezuinigingen, omdat zij kennelijk het belang ervan inziet. Vredeswetenschappers en de betrokken hoger onderwijsinstellingen wil de Stichting via studiedagen en de eigen SVW Nieuwsbrief met elkaar in contact brengen. Vervolgens maakt men de resultaten van onderzoek bekend bij maatschappelijke instellingen, de overheid en het bedrijfsleven. Via de media wil men een breed publiek interesseren zodat daar niet alleen maar angst wordt gezaaid voor terreur maar ook het besef doorbreekt dat door kennis en mobilisatie van positieve krachten vrede gesticht kan worden. Stien Hoogerbrugge (Ook gepubliceerd in: Katern Geloof & Samenleving,
in: ADREM,
januari 2006)
|
|||||||||||||||||
| Uw bijdrage
U kunt deze nieuwe Stichting financieel steunen door eenmalig, jaarlijks of periodiek via een notariële acte, een bedrag over te maken naar rek.nr. 1017 73 366 van de Stichting Vredes-Wetenschappen (SVW) te Utrecht. Meer informatie via www.stichtingvredeswetenschappen.nl |
|||||||||||||||||
|
|
|||||||||||||||||
Het leven stopte |
De Taakgroep Vrede steunt via het IKV al een aantal jaren een project in Mitrovica, een deel van Kosovo. Een bericht van het IKV over de situatie in Kosovo. Het leven stopte“Europa is mijn ideaal, een droom”. Nee, hier spreekt geen bevlogen EU woordvoerder, maar een jongere uit Kosovo. Burgers uit de Balkan praten met een passie over Europa waar commissievoorzitter Barroso jaloers op zou zijn. Is dat omdat deze mensen een onrealistisch beeld hebben en denken dat toetreding tot de EU de oplossing is voor al hun problemen? Ze weten inmiddels wel beter. Toch willen ze er dolgraag bijhoren. Ze willen democratie en een rechtsstaat. Ze willen dat hun politici werken aan een samenleving die mensenrechten respecteert en werkgelegenheid biedt. Het perspectief van EUlidmaatschap is de wortel die de samenleving tot noodzakelijke hervormingen moet verleiden.Eind juni waren we in Kosovo en het was moeilijk uit te leggen waarom Nederland tegen de Europese grondwet heeft gestemd. Het nee tegen de grondwet is een terugslag voor de Westelijke Balkan. Op de EU-top eind juni hebben Europese leiders herhaald volledig achter de conclusie van de Europese top van Thessaloniki uit 2003 te staan. Die luidde dat de uiteindelijke toekomst van de Balkan binnen de EU ligt. Maar gezien de crisis binnen Europa klinkt deze boodschap hol. Burgers zijn niet dom, ze begrijpen donders goed dat snelle uitbreiding met landen van de Westelijke Balkan nu niet hoog op de agenda van de EU staat. De Kosovaarse samenleving zal dus zonder wortel voor haar neus op eigen kracht moeten werken aan democratie en respect voor mensenrechten. Maar is zij hiertoe in staat? Bijzondere positie
Leven in een enclave
Monument met Servische vlag in het dorpje Gorazdevac in West-Kosovo ter nagedachtenis aan de twee Servische jongens die in augustus 2003 werden vermoord. Foto: Albert van Hal We hebben tien Servische enclaves in Kosovo bezocht.
We spraken daar met zeer gedesillusioneerde mensen. De enclaves zien er
aan de buitenkant minder grimmig uit dan enkele jaren terug. Er zijn minder
checkpoints
bij de toegangswegen. Toch trekken er nog steeds meer mensen weg (met name
jongeren die na hun school geen toekomst hebben) dan dat er terugkeren.
De piepjonge en zeer actieve Arsenije uit de enclave Gorazdevac, vertelt
dat het leven in een enclave mensen gek maakt. “Het voelt als leven
in een open gevangenis, als een experiment. Je ziet telkens dezelfde mensen,
die dezelfde verhalen vertellen. Het leven staat stil, iedereen praat over
vroeger, over voor de oorlog”. Het is goed om te zien dat er in elke
enclave wel mensen te vinden zijn die positief blijven en vechten voor
verandering. Maar zij zijn wel de uitzonderingen. Veel mensen met initiatief
en de wens tot verandering hebben de enclaves verlaten. Vooral de gewelddadige
uitbarstingen van Albanezen tegen de Servische minderheid maken de Serviërs
in de enclaves moedeloos. De voorzichtige pogingen tot contact met Albanezen
buiten de enclave (“klein project maar enorme stap voor ons”) worden
dan geheel teniet gedaan. Arsenije vertelde hoe in augustus 2003 voor zijn
ogen zijn beste vriend werd doodgeschoten toen zij in de rivier zwommen
die de grens van de enclave vormt. “Het leven stopte.” Ook sprak
iedere Serviër die we ontmoetten over de rellen van maart 2004 waarin
tijdens een uitbraak van woede van Kosovaarse Albanezen 19 burgers omkwamen.
Toch zijn er nog steeds mensen die kleine stappen zetten: een publiek debat,
filmvoorstellingen organiseren in hun enclave. Een jongen die trots vertelt
over de grote belangstelling voor
Fahrenheit 9/11. Een Servische
vrouw wier ogen oplichten als ze zegt dat een Albanese vrouw uit Pristina
haar na de rellen van maart 2004 belde om te vragen hoe het met haar ging.
Voorbeelden die klein lijken, maar uiteindelijk moet de Kosovaarse samenleving
(Albanezen en Serviers) het hier van hebben, van mensen die niet opgeven
en binnen hun werkelijkheid zoeken naar openingen. Die mensen missen nu
het perspectief van een toetreding tot Europa op korte termijn.
Miriam Struyk en Albert van Hal,
(Ook gepubliceerd in: Katern Geloof & Samenleving,
in: ADREM,
september 2005)
|
||||||||||||||||
Mitrovica |
In maart 2004 kwam Mitrovica onverwachts in het nieuws met etnisch geweld. De bevolking was gefrustreerd geraakt door de stilstand bij noodzakelijke ontwikkelingen. Remonstranten volgden de gebeurtenissen met extra aandacht door hun betrokkenheid bij het project Show Messelation van de organisatie Community Building Mitrovica (CBM). Nieuwe start voor CBM in KosovoGeen nieuws is goed nieuws..... dat is de afgelopen twee à drie jaar het beleid van de United Nations Mission in Kosovo (UNMIK) geweest. De internationale beleidsmakers deden weinig, terwijl er juist nog zo veel moest gebeuren. De afstand tussen UNMIK en de lokale bevolking groeide. Half maart was een relatief klein incident vlakbij Mitrovica de aanleiding om heel Kosovo op zijn kop te zetten. Dit had niemand zien aankomen.Hoewel CBM zich bewust was van de spanningen, was het tot maart toch optimistisch gestemd. Valdete Idrizi, directeur van CBM en in Nederland bekend uit haar bezoek in 2001, en de Servische stafleden voelden zich inmiddels veilig genoeg om naar het gezamenlijke kantoor in zuid te komen (voorheen werkte CBM vanuit twee kantoren – in noord en zuid). De centrale brug van Mitrovica was open voor wie wilde en durfde. Met name waren er veel Serviërs die in Zuid- Mitrovica kwamen werken. CBM ging steeds meer inzetten op werkelijk multietnische activiteiten. Door de ondersteuning en uitvoering van meer dan honderd projecten aan beide kanten had CBM een goede reputatie opgebouwd in heel de stad. Nu kwam de tijd om zelf projecten te initiëren en daarvoor fondsen te werven. Het was druk op het kantoor en elk uur liep er wel iemand binnen. En toen ineens waren er rellen in maart, werd er op en rond de brug geschoten en wist niemand meer waar dit ging eindigen. KFOR trok zich terug in haar kazernes, samen met de Serviërs die ze uit de nabijgelegen wijk hadden geëvacueerd. De CBM-stafleden wachtten thuis tot de situatie bekoeld was. Wel werd er over en weer volop gebeld. Op kantoor sneuvelde een ruit, waarbij een medewerkster net niet gewond raakte. Media aan beide zijden maakten zich sterk schuldig aan propaganda en ophitsing. Politici bleken niet in staat “sorry” te zeggen en de menigtes tot kalmte te manen. Ook binnen CBM werd zo weer enige tweespalt gecreëerd door tegenstrijdige informatie. Bij de orthodoxe kerk in Zuid-Mitrovica lukte het Valdete en gelijkgestemden helaas niet om brandstichting te voorkomen en kreeg ze tranen in haar ogen toen ze de toekijkende KFOR-soldaten zag lachen….. Einde CBM?
Prioriteiten
Ondertussen draait CBM weer op volle toeren. Er wordt hard gewerkt aan de genoemde prioriteiten, zo zijn een stuk of tien projectvoorstellen geschreven en ingediend en gaat het magazine in september van start. Een staflid is met een groep Servische en Albanese jongeren uit Kosovo twee weken naar de School voor Vrede in Italië geweest en twee andere stafleden volgen een training als ‘peer educators’ voor drugspreventie. De TV-uitzendingen van Show Messelation gaan gestaag voort. Het theaterproject met achtergestelde kinderen is uitgesteld, maar zal ook zeker worden voortgezet. Berend Brock,
Community Building Mitrovica (CBM) heeft een staf van Albanezen en Serviërs en wordt vanuit het IKV gesteund door de Nederlandse adviseur, Berend Brock. Remonstranten steunen het project Show Messelation van CBM. (Ook gepubliceerd in: Katern Geloof & Samenleving,
in: ADREM,
september 2004)
|
||||||||||||||||
Vredespaal |
Vredespaal vergroot vredesbewustzijn. VredespaalAls u om de Geertekerk te Utrecht heenloopt zal het u opvallen dat er terzijde van de kerk een twee meter hoge houten paal (zie foto) staat, met daarop in drie talen - Nederlands, Engels en Arabisch - en in braille de tekst: Moge vrede heersen op aarde. Graag wil ik u vertellen hoe deze paal er is gekomen en wat de achtergrond van een Vredespaal is.
Het verhaal begint kort na de aanslag van 11 september 2001 in New York. Eleanore Merrill, geboren en getogen onder de ‘rook’ van de Geertekerk, ziet op een vakantie een vredespaal staan; een teken van hoop. Ze komt erachter dat dit een initiatief is van de ’World Peace Prayer Society’. Ze besluit dat ze bij de Geertekerk zo’n Vredespaal wil neerzetten. Ze interesseert mensen uit de buurt, vraagt en krijgt toestemming van de kerkenraad van de Remonstrantse Gemeente Utrecht, en weet ook de gemeente Utrecht voor haar plan te winnen. Dan emigreert ze naar Chili en moet noodgedwongen de uitvoering van haar plan overlaten aan anderen. Die anderen zijn de leden van de werkgroep Kerk & Samenleving van de RGU. Op donderdag 25 september 2003, in de Vredesweek, was het zover. De paal was klaar en kon onthuld worden. Dit gebeurde na de vredesdienst van de binnenstadskerken in de Doopsgezinde kerk aan de Oudegracht, samen met kerkgangers en mensen uit de buurt. De gedachte achter de vredespaal is de volgende. In 1955 richtte in Japan Masahisa Goi de World Peace Prayer Society (nu in de VS gevestigd) op vanuit de gedachte dat bidden van de woorden ‘May Peace Prevail on Earth’ mensen bewust maakt van hun verlangen naar vrede en ze verandert. De organisatie heeft zich ten doel gesteld het vredesbewustzijn in de wereld te vergroten. Een van de manieren is de Vredespaal; iedere groep mensen die dat wil kan op eigen initiatief een paal neerzetten. In Nederland staat zo’n paal o.a. ook op het Begijnhof te Amsterdam. Een citaat van Masahisa Goi (uit 1955): “Door telkens weer gewoon de woorden ‘Moge vrede heersen op aarde’ te bidden wordt een kaars ontstoken in je ziel en ontwikkelt zich een gevoel van geestelijke vrede en stabiliteit. Allerlei mensen hebben dit ervaren, van kinderen tot bejaarden. Dit zijn geen tijden voor ingewikkelde theologische theorieën of moeilijk te peilen heilige geschriften. De methode van vandaag moet er een zijn die iedereen makkelijk begrijpt, en die zonder enig probleem door heel veel mensen in de praktijk gebracht kan worden...”; en één van Masami Saionji, voorzitter op dit moment: “Vrede op aarde kan alleen realiteit worden wanneer alle volkeren uitstijgen boven hun nationale grenzen, politiek, geloof en ideologie. We zouden onze culturele verschillen eerder moeten viéren dan ze gebruiken als een reden voor conflicten. Er is meer dan genoeg geleden ten gevolge van etnische en nationale belangen en winstbejag. Het doet er niet toe hoeveel macht en voorspoed een land verwerft als de inwoners het slachtoffer zijn van vooroordelen en onderlinge conflicten.” Het zijn woorden die we nu en altijd ter harte kunnen nemen. Mocht u over de World Peace Prayer Society meer willen weten, dan kunt u terecht op hun website: http://www.worldpeace.org Hans van den Berg,
|
||||||||||||||||
| naar boven | |||||||||||||||||
|
voor het laatst bijgewerkt 14/09/2007 |
|||||||||||||||||