Is uw oog boos omdat ik goed ben?

In Turkije, kun je overal hangers kopen tegen het 'Boze oog' om je te vrijwaren en tegen allerlei onheil.
Het is treffend, dat het oog wordt gezien als bron van kwaad. Want wat kan een blik niet te weeg brengen. Het kan ons dieprampzalig maken, onzeker, onvrij, maar ook dolgelukkig! Begint een liefdesrelatie niet vaak met een blik? 
Dat geldt ook in figuurlijke zin: Wat mensen in elkaar zien, hoe zij naar elkaar kijken, heeft invloed op hen zelf en op hun relatie.
Dat er boze machten zijn die mensen in hun greep kunnen houden dat is in deze wereld maar al te duidelijk. Mensen die eens vredig samenleefden veranderen in bittere vijanden en zien in elkaar een bedreiging.
Het verhaal van de arbeiders in de wijngaard druist in tegen ons rechtvaardigheidsgevoel. Geen enkele werkgever in onze tijd zou het moeten wagen een dergelijke willekeur ten toon te spreiden.
Maar juist in het feit dat de arbeiders geen loon naar werken krijgen zit de pointe van de gelijkenis, n.l. dat wij ook op een andere manier naar anderen moeten kijken. Op de wijze van de heer in de gelijkenis, voor wie alle mensen gelijk zijn en die hij allen nodig heeft om in zijn wijngaard te werken en waarvan hij er nooit genoeg kan hebben.
De gelijkenis nodigt ons uit om te kijken met de ogen van die mensen: de mensen die al zo vaak zijn teleurgesteld in hun leven en telkens maar weer worden overgeslagen. En nu is er iemand die hen ziet staan, die hen nodig heeft! Over geld wordt niet gepraat. Het is al geweldig dat zij werken mogen en erbij horen. En de heer van de gelijkenis geeft hen niet waar zij recht op hebben, maar wat zij nodig hebben. Hij ziet naar hen om in genade (zie gezang 487:1).

Genade is een woord dat bij ons weerstand oproept. Het is vaak gebruikt om mensen klein te maken. Terwijl het juist om het omgekeerde gaat; om mensen volop te laten leven.
We leven in een genadeloze wereld. Maar in de gelijkenis wordt een andere wereld zichtbaar: De gelijkenis leert ons ook op een nieuwe wijze kijken naar God: niet als naar een strenge rechter, die mensen doet naar hun werken, maar als een God van liefde en genade. Waar het om gaat is dat wij onze boze ogen van afgunst en angst vervangen door genadige ogen. Beseffend dat God zo omziet naar ons.

Preek gehouden in de Parkstraatgemeente in Arnhem in 1993