Nog vóór de hoop

Als het hart nog verdoofd klopt,
als de geest nog worstelt,
zwart nog tegen zwart.
Als de duisternis valt,
als de lippen nog fluisteren:
Eli, Eli, lama sabachtani?

In de aanloop naar de laatste dagen voor Pasen, vraag ik me af hoe het stervensverhaal te beleven. Het moet, wat mij betreft, beleefd worden. Omdat het paasfeest niet op zichzelf staat. Alleen nieuw leven na de dood, alleen opstaan na neergevallen te zijn, alleen hoop na wanhoop.

En wanhoop is waar het verhaal over gaat. De kruisiging is onomkeerbaar, Jezus wordt verraden, bespot, verlaten.
Ook al weten we dat Pasen komt. Ook al weten we dat als wij Jezus aan het kruis zien, dat hij op zal staan, overmorgen. Ook al weten we dat het van het zesde tot het negende uur duurt. Als Jezus zegt: “Mijn God, mijn God, waarom hebt Gij mij verlaten?” Dan kunnen we denken: wacht maar, God heeft je niet verlaten, wacht maar. Heb hoop, dan hebben wij dat ook.

Maar hij heeft het niet. Het is de tijd van vóór de hoop. De hoop is er niet. Die tijden zijn er. Dat er geen lichtpuntje, geen uitweg te ontdekken valt.
Wat brengt ons het stervensverhaal dán, als het lijden er zo uitziet? Wanneer we niet weten of het goed komt, wanneer we niet weten van opstanding, van troost, van sterker terugkomen? Er zijn tijden, wanneer we niet weten hoe het verder gaat, maar het ergste vrezen. We kunnen vóór de hoop niet over hoop spreken.

Maar hoe uitzichtloos de situatie is, het kàn een tijd van voor de hoop zijn. Als het meest onomkeerbare omkeerbaar blijkt. Dan is het misschien niet alleen wanhoop, dan kan het vóór-de-hoop zijn.
Nu nog niet, maar binnenkort valt er dan weer over hoop te spreken.

Tot die tijd, uit de Mathäus Passion:

Wenn ich einmall soll scheiden,
so scheide nicht von mir;
Wenn ich den Tod soll leiden,
so tritt du dann herfür!
Wenn mir am allerbängsten
wird um das Herze sein,
so reiss mich aus den Ängsten,
Kraft deiner Angst und Pein.