De Sleutel

II.a. Nieuwe Testament. Als Jezus zijn discipelen vraagt: wie zeggen de mensen dat ik ben; en wie jullie zélf? dan zegt Simon als eerste: U bent de Christus/Messias, d.i. die lang verwachte nieuwe David! Matteüs heeft nog een eigen vervolg: Simon ontvangt een nieuwe naam: Petrus, 'Rotsman'! Op die petra, op die rots, zal Ik mijn ekklesia, mijn kerk/gemeente bouwen. Als teken van zijn investituur ontvangt hij de sleutels van het Koninkrijk Gods: wat je op aarde bindt zal in de hemel gebonden zijn, wat je op aarde ontbindt zal in de hemel ontbonden zijn. (3)
b. De rooms-katholieke kerk baseert op deze tekst het primaat van de Paus als opvolger van Petrus, alsook de macht om zonden aan te rekenen of te vergeven. (4) Maar in Openbaringen wordt aan de gemeente in Philadelphia, met citaat van Jesaja 22:22, hun 'kleine kracht' een open deur toegekend, (5) want zij hebben het woord bewaard en Jezus' naam niet verloochend.

III.a. Ik denk dat wij zó, op die wat meer democratische manier, met dat symbool van de sleutel mogen omgaan: niet meer bestemd voor één bepaalde persoon of organisatie. Nee, voor ieder van ons! En al is het maar 'een kleine kracht' en stelt dat geloof van ons in eigen ogen niet zoveel voor, als we er in alle oprechtheid mee durven omgaan dan is dat voor God en Christus voldoende.
Dan is ook ons de macht gegeven om te binden en te ontbinden, om te openen en te sluiten. Dan gaat het er om, of we die gebruiken om alles aan regeltjes te binden en alle spontaniteit uit te bannen. Of: om er creatief mee om te gaan, nieuwe mogelijkheden te zoeken. Wij kunnen dat doen, omdat wij ons gedragen weten door de liefde van God, zoals die in Christus aan ons is geopenbaard. Die verbondenheid is een verbond niet van de letter, maar van de Geest. (6)
b. Zo is de sleutel tenslotte het symbool van de Geest: de Geest die de vrijheid heeft om alle dingen te onderzoeken. Ons geloof biedt de sleutel tot een wijds perspectief: gericht op de hemel, de makrokosmos, en op de mikrokosmos; op de natuurwetten en de evolutie van de levende wezens, in al hun verscheidenheid; dóórdringend tot het verre verleden, afdalend in de diepten van onze ziel: ons gevoel voor schoonheid en morele waarden, onze menselijke liefde en geluk, maar ook: onze ogen openend voor de nood der wereld, oorlog en geweld, politiek en gerechtigheid. 
Bij goed gebruik kan de sleutel van het geloof onze geest alzijdig verruimen: naar een vervuld bestaan, dat nooit ophoudt om ons te boeien en ons te verbinden met de mensen om ons heen, dichtbij en veraf. Dan wordt het leven "als een huis, waarvan Gij de sleutel in handen hebt".(7) 

Ter afsluiting van de preek werd gelezen (8):

Gods schepping, die voor ons gesloten bleef,
ontsluit Gij weer, Gij opent onze harten,
die Zoon van David zijt en Man van Smarte,
Koning der Joden, die de dood verdreef
(Gez. 173:2).

2. In het Oude Testament wordt heel vaak gesproken over 'openen' en 'sluiten' van deuren, poorten, ogen en oren, maar het woord 'sleutel' zélf komt er maar drie maal in voor: Richteren 3:25, bij de moord op koning Eglon van Moab door Ehud ('The murder in the toilet'), verder 1 Chronieken 9:27 (de sleutel van de tempelpoort) en dan nog onze episode: Jesaja 22:22. De Septuagint geeft van laatstgenoemde tekst al een symbolische uitleg: “Ik zal de luister (doxa) van David op hem leggen..”, in sommige handschriften is de letterlijke vertaling met 'sleutel' toegevoegd.

3. Vergelijk Jesaja 22:22, waar wordt gesproken van 'openen' en 'sluiten'.

4. Elke stad met een Pieterskerk als hoofdkerk voert, evenals Rome, de gekruiste sleutels in zijn wapen: York, Leiden ('Sleutelstad')!

5. Aldus de NBG vertaling. NBV: "Want ook al hebt u weinig invloed. u bent trouw gebleven aan wat ik heb gezegd". In het boek Openbaringen wordt bovendien een paar maal gesproken over de sleutels van de dood of de afgrond (hel).

6. 2 Korintiërs 3:6 (vertaling NBG); vergelijk 'en waar de Geest van de Heer is, daar is vrijheid' (vs. 17).

7. Ds. Carel ter Linden in zijn gebed bij het huwelijk van Willem Alexander en Maxima.

8. Zie ook: 'Tussentijds', Lied 183, vers 4:
"Want zij is de Geest,
één met God in wezen,
gift van de Verlosser
aan zijn aardse bruid;
de sleutel is zij,
toegang tot de Schriften,
vogel uit de hemel,
witte vredesduif."

Je maakt soms mee, dat de dingen van diverse kanten op je afkomen. Zo was het ook met 'de sleutel' bij mij. Ik had hem samen met nog een paar andere 'utensils' uit het O.T. meegekregen ter voorbereiding van een gezamenlijke uitgave van het O.T.W[erkgezelschap] (zie noot 1). In die tijd maakte ik de intree mee van ds. Joop Mol, de nieuwe predikant van de (toen nog) S.O.W.-kerk in Bathmen. Toen die een fraaie sleutel aangeboden kreeg om mee af te sluiten (het verleden) en te openen (de toekomst), kreeg ik een 'samenbotsing'-ervaring: "Maar daar zit een preek in!" (Dit heet toch niet 'serendipity'? Wie weet het juiste woord? m.d.koster@hetnet.nl). Ik was altijd al gegrepen door het onderscheid tussen 'morale/religion close' en 'morale/religion ouverte' bij Henri Bergson (vandaar zijn boek 'Les DEUX sources de la morale et de la religion') en parallel daarmee Boerwinkels onderscheid tussen 'exclusief' en 'inclusief' denken. Aldus: de sleutel als symbool van 'gesloten' (uitverkiezing!) dan wel 'open' geloof.