Van huis gaan. en terugkomen

Eén van de bekendste bijbelse verhalen over vertrek van huis en haard is dat van de Verloren Zoon. Met krachtige en vooral korte streken schildert Lucas het tafereel waarop de jongeman tot leven komt. Maar meer dan een schets wordt het uiteindelijk niet. We horen niet hoe oud hij is, of hij goed met zijn vader en zijn broer kan opschieten en of hij bijvoorbeeld een vak heeft geleerd.
Wel weet hij wat hij wil. Hij wil zijn erfdeel en hij wil vooral niet wachten tot zijn vader is overleden. Al gauw verkoopt hij deze goederen en trekt met de opbrengst de wijde wereld in.
Het wonderlijke van dit begin is, dat ook van de vader niet veel wordt gezegd. Niet of hij met zijn zoon gesproken heeft en of hij hem heeft proberen te weerhouden van zijn eisen of van zijn besluit de wereld in te gaan. Hier wordt veel aan onze verbeelding overgelaten. De vader komt met een vanzelfsprekend gebaar: de zoon krijgt wat hij wil en hij laat hem verder vrij.
Of hij hierdoor de ideale vader wordt die zijn kind laat begaan en zelf de wereld laat ontdekken, weet ik niet. Verzet of juist aansporing had de scène beslist meer kleur gegeven en ook aangegeven dat er een band was tussen beiden. Nu blijft hij het ideaal van elke rebelse jong volwassene: een ouder die zijn kind niet tegenhoudt en gewoon laat gaan.
Vaak gaat dat anders. Hoe velen hebben niet hun eigen plannen tegenover hun ouders met hun verwachtingspatronen moeten bevechten?
Toch ligt hier niet de kern van dit verhaal. Nee, de kern laat de ouder zien in al zijn ideale wijsheid als het kind berooid terugkomt:
'Zijn vader zag hem in de verte al aankomen. Hij rende op hem af, viel hem om de hals en kuste hem'.(vs 20b)
Opnieuw geen vragen, geen verwijten en al helemaal geen straf. De vader staat met open armen klaar. Dit is barmhartigheid, mededogen, in zijn meest vergaande vorm.
In tegenstelling tot het vertrek is deze scène is wel vele malen op het doek gezet. Ook door Rembrandt, die in dit jaar 2006 zo uitvoerig herdacht wordt. De intimiteit die hij weergeeft, laat een vertrouwdheid zien die stormen kan doorstaan.
Geen wonder daarom, dat Jezus juist met dit verhaal Gods barmhartigheid voor mensen dichterbij wil halen. En meegeeft als opdracht.

(Deze meditatie schreef ik februari 2006 voor het maandblad Vrijburg n.a.v. het Rembrandtjaar waaraan ook in de Amsterdamse gemeente aandacht werd besteed. De verloren zoon - of barmhartige vader - weerspiegelt een belangrijke kern van mijn werken voor de Remonstrantse Broederschap en de christelijke gemeenschap in groter verband; het uitdragen van liefde en barmhartigheid en wel in verbinding met de samenleving van alledag.)