Izaak en Jezus

En hoe is dat met Jezus, onze Redder? Jezus’ onvoorwaardelijke trouw aan zijn hemelse Vader heeft hem zijn dood gekost. Maar wij hoeven de Verborgen Vriend der mensen niet erop aan te kijken, als zou Hij dit offer geëist hebben ter stilling van Zijn toorn over onze zonde. Wij hoeven ook de Joden niet aan te kijken op de gerechtelijke moord, die aan Jezus voltrokken is ... het waren de Joden niet, die deze moord hebben doorgedreven, maar de Romeinse stadhouder en enkele conservatieve, Joodse leidslieden, die met de Romeinen bezetters collaboreerden. Wij moeten uitsluitend onszelf aankijken op de kruisdood van Jezus, omdat wij, mensen, tot goed en kwaad geneigd zijn.

Minder orthodoxe christenen, zoals ik, geloven niet in die z.g. satisfactieleer. Toch zijn ook wij diep getroffen door de bereidheid, die Jezus getoond heeft, om desnoods zijn leven te offeren uit trouw aan God en de mensen. Hij was daarin als Izaak, die eveneens werd vastgebonden op het hout. Dat mensen, zoals ik, zó en niet anders tegen Jezus’ kruisdood aankijken, zullen orthodoxe christenen van ons moeten verdragen. En wij kunnen met deze opvatting ook de Joden meer erkennen in hun geloof.

Het beeld van Jezus aan het kruis – ook Chagall geeft het weer op al zijn Jóódse schilderijen – dat beeld kan ons inspireren tot creatieve gehoorzaamheid aan Gods humane geboden. Dat beeld brengt ons ertoe een steentje te willen bijdragen aan gerechtigheid tussen mensen, vrede op aarde en heelheid van Gods schepping. Hoever zijn wij daar in deze tijd van zelfmoordaanslagen op Joden en niet-Joden vanaf! ‘Zonder vrede tussen de grote godsdiensten komt er geen vrede in de wereld’, heeft de theoloog Küng gezegd. Ik denk steeds meer, dat dat waar is. Maar hoe dan? De Joodse Nieuwtestamenticus Flusser zei: ‘Alleen in verbinding met het Jodendom kan het christendom weer een humane religie worden’. Ook daarvan raak ik steeds meer overtuigd. Maar ik voeg één ding daaraan toe: Wat Flusser zei van de christenen, geldt ook van vele moslims! Alleen in verbinding met het Jodendom kan de Islam van deze tijd een humane godsdienst worden. Hiervan is de mensheid nog heel ver verwijderd. ‘Kyrië, eleïson himas!’

Amen.