Voorbestemming
Aan het begin van de zeventiende eeuw was de Gerefor-meerde Kerk de overheersende in de Lage Landen. Deze stoelde op de theologie van Calvijn. Strenge calvinisten leerden dat het lot van elke mens door God bij de schep-ping was vastgelegd. De Leidse hoogleraar Arminius pro-testeerde tegen die visie. Na zijn dood stelde zijn vriend Uytenbogaert in 1610 een geschrift op, een ‘remonstran-tie’, met het verzoek de gereformeerde belijdenis op dit punt te herzien. Er volgde een hevige strijd tussen de volgelingen van Arminius en de strenge calvinisten. Poli-tieke motieven speelden mee in het conflict.

Broederschap
In 1618 werd in Dordrecht een vergadering belegd om het geschil te beslechten. Uiteindelijk zijn de remon-stranten in januari 1619 uit de vergadering gestuurd. Tweehonderd predikanten werden afgezet en verban-nen. Zij stichtten in datzefde jaar een ‘Broederschap’ van verbannen predikanten (in die tijd uiteraard alle-maal mannen). De naam Broederschap werd later voor heel het kerkgenootschap gebruikt. Dat die historische naam nog altijd is gehandhaafd, wekt bij velen bevreem-ding. Hij staat ook intern met enige regelmaat in discus-sie!
Van de afgezette predikanten keerden velen al snel te-rug. Aanvankelijk hielden zij kerkdiensten in het geheim. In 1634 stichtten zij een eiegen opleiding voor predikan-ten in Amsterdam. In de 19e eeuw verhuisde deze oplei-ding, het Remonstrants Semenarium, naar Leiden.

Actueel geloven
De remonstranten zijn sinds hun oprichting een kleine kerk gebleven, die steeds heeft gehoopt op ‘reparatie van grieven’ en terugkeer in de grote protestantse kerk. Dat heeft ze niet verhinderd om op theologisch gebied een eigen weg te gaan:

kritische beschouwing van de bijbel, al vroeg in gesprek met andere godsdiensten, een kerktype met een grote mate van zelfstandigheid voor de gemeenten. In de 19e eeuw zijn de remonstranten een geheel vrijzinnige kerk geworden.

In de 20e eeuw bepaalde de oecumene mede de koers van de remonstranten. Er was en is oog voor de kerk als geweten van de samenleving. Over verschillende maat-schappelijke vraagstukken hebben de remonstranten uitspraken gedaan. De remonstranten zijn nu verdeeld over 46 kerkelijke gemeenten, waarvan een is gevestigd in Friedrichstadt (Noord-Duitsland). De jongerenge-meente Arminius is niet gebonden aan een bepaalde plaats of regio.

Niet gebonden aan dogma’s
De remonstrantse geloofsgemeenschap staat zowel in de christelijke traditie als midden in de samenleving. Zij is geworteld in het evangelie van Jezus Christus, maar voor remonstranten gaat het verhaal door. Remonstranten zoe-ken steeds naar een vorm van geloven dat recht doet aan actuele ontwikkelingen en aan hun verbondenheid met de christelijke traditie.

Wat remonstranten verbindt is geen algemeen geldende belijdenis. Wie remonstrant wordt, betuigt alleen in-stemming met een beginselverklaring die luidt:

De Remonstrantse Broederschap is een geloofs-gemeenschap die, geworteld in het evengelie van Jezus Christus en getrouw aan haar beginsel van vrijheid en verdraagzaamheid, God wil eren en dienen.