De predikanten- conferentie van 2- 8 mei 2006 in Transsylvanië was een vervolg op de conferentie van april 2005 in Nederland.
Toen kwamen voor het eerst een aantal predikanten bij elkaar vanuit de Remonstrantse Broederschap en van de Unitarische kerk van Transsylvanië.
Beide kerken vertegenwoordigen de christelijk vrijzinnige traditie binnen Europa, zijn geworteld in de Reformatie en vormen allebei nog steeds een zelfstandig kerkgenootschap. De Remonstrantse Broederschap dateert van 1619, de Unitarische kerk van Transsylvanië is zelfs ouder. Zij ontstond bij het edict van Torda in 1568, waar godsdienstvrijheid werd afgekondigd voor Lutheranen, Calvinisten, Katholieken en Unitariërs.
De Remonstranten bestaan momenteel uit ongeveer 6000 leden en vrienden, de Unitarische kerk in Transsylvanië uit een kleine 70.000 leden.
Beide kerken zijn kwetsbaar, de Remonstranten in getal, de Unitariërs ook in getal, naast de Reformatus kerk (zeer behoudend) en de zeer grote Roemeens Orthodoxe kerk.
De Unitarische kerk is verdeeld in 5 districten (met elk een deken), is synodaal opgebouwd naar presbyteriaans model, weliswaar met een bisschop aan het hoofd.
Er zijn 125 gemeenten in de 5 districten, waaronder ongeveer 10 zeer grote gemeenten (2 a 3000 leden) en vele kleine gemeenten op het platteland.
Oecumenische samenwerking komt nu pas moeizaam op gang.

Onze delegatie bestond uit een aantal Rem. Predikanten: Greteke de Vries, Peronne Boddaert, Albert Klok, At Ipenburg, Florus Kruyne, Tina Geels, Gerrit Berveling, Harry Brandsma. Vanuit de NPB: Jeanne Traas. Waarnemer vanuit de PKN: Rein Brouwer. Voor Zinweb: Maarten Doude van Troostwijk (historicus, mn. Oost- Europa).
Van de kant van de Unitariërs was vrijwel dezelfde groep aanwezig, die vorig jaar deelnam aan de predikanten conferentie in Nederland, voornamelijk predikanten.
Werden er vorig jaar een (te) groot aantal referaten gehouden, nu wilden we elkaar beter leren kennen, persoonlijk en vanuit het werkveld van de praktische theologie.
Van beide kanten werden nu slechts 2 lezingen neergezet. Naast de daarbij aangeboden workshops was het onderlinge gesprek van belang.
Gedurende twee dagen spraken we zeer intensief met elkaar, op de zg. headquaters van de Unitarische Kerk in Cluj.
Over het Avondmaal in beide tradities, over de secularisatie in West- Europa, over Europa en de plaats van de chr. Vrijzinnige traditie in Europa.
De plaats van de preek en van de predikant, het gemeenteleven, de jeugd en de opleiding.
Albert gaf een workshop over moderne muziek in de liturgie en Harry verzorgde een zeer boeiende workshop biblio- drama.
Het bezoek aan het archief van de Unitarische Kerk maakte veel indruk.
( graag aanvullen…….)
Deze twee studiedagen sloten we af met een openhartige evaluatie, aan de hand van een overzicht, opgesteld door David. 1- Organisatie. 2- Proffesionalisering. 3- gemeente contacten.
Conclusies- 
we hebben elkaar beter leren kennen. Dat wil zeggen dat er steeds weer nieuwe vragen op tafel kwamen.
We willen graag verder gaan met dit proces: over en weer elkaar inspireren door elkaar kritisch te bevragen wat betreft: traditie- hedendaags kerkelijk leven en verwachtingen naar de toekomst.
Wat de opleiding betreft: er is grote vraag naar scholing in de praktische theologie.
Wat de jeugd betreft: religious education wordt erg serieus genomen.
Uit alles blijkt dat men grote verantwoordelijkheid voelt voor de eigen chr. vrijzinnige traditie en voor het behoud van de Unitarische kerk.
Dat was voor ons inspirerend.
Het gezamenlijk belang van beide kerken: het vrijzinnige geluid, vanuit de chr. traditie laten horen binnen een (nieuw) Europa, kwam herhaaldelijk terug!
We hebben elkaar nodig, zo kunnen we dit eigen geluid versterken met oog op de toekomst.
We hebben veel geleerd van elkaar in deze paar dagen.
Geluisterd naar verhalen, als gemeente- predikant, als docent en als vrijzinnige christenen. Wat dat kan inhouden, wat dat van ons vraagt in deze tijd.
Bij de evaluatie is nadrukkelijk vastgesteld en uitgesproken dat het niet om geld gaat! We want to get involved in each other, dat is van een andere orde.
Wat dat betreft zijn er geen verwachtingen. En zijn wij ook duidelijk geweest over onze positie en financiële problemen binnen de Rem. Broederschap.
We zijn dus beide kwetsbaar, ieder met een eigen sterke traditie.
We hebben dus eigenlijk weinig te verliezen, wanneer we uitspreken met elkaar verder te willen.
Daarvoor is wel een breder draagvlak nodig, ook binnen de Remonstranten en andere vrijzinnigen in Nederland.

Na deze twee dagen confereren zijn we mee uitgenomen in twee busjes, en hebben we een prachtige tocht gemaakt door het oude Transsylvanië.
We bezochten nog een vijftal Unitarische gemeenten, spraken uitgebreid met de locale predikanten, die ons opwachtten met koffie en heerlijke cake.
We genoten van de natuur, de gastvrijheid en de heerlijke maaltijden onderweg.
De eerste stop was in een klein dorpje, oud kerkje- heerlijke barbecue en een leerzaam gesprek met de Un. Predikant. Daarna volgde de stad Tirgu Mures, waar de predikant ons een pentekening van de Rem. Kerk van Groningen liet zien. (gemeente- contact) We bezochten een koncert en laafden ons met Palinka en zigeuner muziek bij het overdadige diner.
De tweede dag, waren we onder de indruk van een nieuwe kerk nog in aanbouw- hier is moed en inspiratie voor nodig ondanks teruggang in leden- ook daar.We trokken verder, bezochten meer Un. dorpjes, met nog meer gesprekken. We overnachtten in Szekely Udvarhely- centrum van hongaars, Unitarisch Transsylvanië. Kochten aardewerk, borduurwerk etc.
Doodmoe terug in Cluj, na ook nog een bezoek aan de middeleeuwse stad Sigisoare en weer een overvloedige maaltijd, moesten twee van ons, Tina en Greteke zich nog voorbereiden op de kerkdienst van de volgende morgen.
Tina zou de preek verzorgen in de eerste Unitarische gemeente van Cluj, de oudste kerk en Greteke in de zg. 2e Un. Gemeente. Er is ook nog een 3e in Cluj.
Voor Tina was de preek al in het Hongaars vertaald, deze dienst was nogal officieel en wat stijf. (er was net bezoek van de deken, soort visitatie).
In de dienst van Greteke was meer ruimte voor inbreng van de dutch delegation:
Albert zong het Onze Vader met woorden van Hugo de Groot op eigen muziek gezet.  (aanvullen…….)
Er was aandacht voor onze 4 mei herdenking, de sfeer was fijn en ontspannen.
De preek van Tina (Joh. 10: 1-16, de goede herder) wordt gepubliceerd in de prediodiek van de  Unitarische Kerk van Transsylvanië.
Na een snelle lunch en hartelijk afscheid sprongen we in het vliegtuig, terug naar Frankfurt. Van hier verder met een gehuurde bus waren we tegen middernacht weer thuis, zodat zelfs Gerrit de volgende morgen weer fris(?) voor de klas kon staan.

Punten voor de nabije toekomst
- een groter commitment van beide kerken naar elkaar toe.
Dat hoeft niet officieel maar meer in een vorm van hartelijkheid en geloof in de vruchtbaarheid van uitwisseling en samenwerking op het gebied van:
1. professionaliteit: oa.praktische theologie, bijbelse theologie, etiek.
Bv. studieweek over Doop en Avondmaal. Vanuit beide Conventen. (project)
Uitwisselen van wat er gebeurt op diaconaal en pastorale vlak.
Te denken valt ook aan de opleiding, hier in Leiden en daar in Cluj.
Wat kunnen we voor elkaar betekenen?
2. Hoe houden we de jeugd vast? Samenwerking Young Adults (IARF- Europa).
Werkkamp- in samenwerking met SVJ. School- contacten. (project)
3. Persoonlijk contact (e mail) tussen predikanten, bestaat al waar een gemeente contact is. Er zijn een aantal pers. contacten opgekomen tijdens de conferentie: oa. onderzoek van historische teksten. (project)
4. Spiritualiteit, uitwisselen van ervaringen – op vlak van gemeenten, en predikanten. Nieuwe vormen van spiritualiteit: oa. muziek en bibliodrama.
5. Gemeente contacten.
6. Vormingsweek aanbieden (vanuit en daar in de oecumene) : programma mbv. Barchem, Mennorode. Kerkenraadstraining. (project)
Steeds vanuit oecumenisch perspectief.
Financiële middelen voor een dergelijke studie- vormingsweek lijken aanwezig te zijn bij KIA. (bron: Foka vd. Beek. Uitgezonden vanuit de PKN door KIA. Tina had een belangrijk gesprek met Foka in Cluj, evenals Rein).

Conclusie
Een onvergetelijke week op vele niveau’s.
De contacten zijn voor ons van wezenlijke betekenis in een tijd waar er veel verandert in een razendsnel tempo in de wereld om ons heen en bij onszelf.
De tijd lijkt rijp te zijn om deze contacten nu ook werkelijk gestalte te geven in bovengenoemde aandachtsvelden, vanuit een gevoel van verantwoordelijkheid voor de traditie van de chr. Vrijzinnigheid binnen Europa, dwz. de Remonstranten en de Unitarische kerk van Transslyvanië, ieder met een eigen spoor.
Met oog op een gezamelijke toekomst binnen Europa blijven de sleutelwoorden uit deze traditie: vrijheid, respect en verdraagzaamheid ons leiden en inspireren.
Het belang van de continuïteit van dit proces willen wij dan ook onderstrepen en van harte aanbevelen.

Namens de deelnemers van de Nederlandse delegatie
Tina Geels.